بررسی تطبیقی معنای زندگی در شعر رودکی و ابن فارض با رویکرد اخلاق اسلامی

نویسندگان

1 گروه زﺑﺎن و ادﺑﯿﺎت ﻓﺎرﺳﯽ، واﺣﺪ رودﻫﻦ، داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼﻣﯽ، رودﻫﻦ، ایران.

2 گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد رودهن ،دانشگاه آزاد اسلامی،رودهن،ایران.

3 ﮔﺮوه زﺑﺎن و ادﺑﯿﺎت ﻓﺎرﺳﯽ، واﺣﺪ رودﻫﻦ، داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼﻣﯽ، رودﻫﻦ، ایران.

doi
چکیده

مسئله‌ی معنای زندگی همواره یکی از پرسش‌های بنیادین بشر در قلمرو دین، فلسفه و روان‌شناسی بوده است. پرسشی که ریشه در دغدغه‌ی هستی‌شناسانه انسان دارد و پاسخ به آن می‌تواند سرنوشت روانی، اخلاقی و اجتماعی او را رقم زند. فقدان معنا، انسان را دچار خلأ وجودی و سرگردانی می‌کند، در حالی که ادراک هدفمندی و معنادار بودن حیات، بستری برای آرامش، مسئولیت‌پذیری و شکوفایی اخلاقی فراهم می‌آورد.پژوهش حاضر با عنوان «بررسی تطبیقی معنای زندگی در شعر رودکی و ابن فارض با رویکرد اخلاق اسلامی» به تحلیل تطبیقی دیوان این دو شاعر برجسته می‌پردازد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی است و در آن تلاش شده با استخراج گزاره‌های کلیدی مربوط به معنای زندگی از متون شعری رودکی و ابن فارض، دیدگاه‌های این دو شاعر درباره حیات، انسان، هدفمندی، لذت، رنج، مرگ، و ارتباط با خداوند بررسی گردد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وجه اشتراک اصلی این دو شاعر در نگاه مثبت و متعادل به زندگی است؛ رودکی با تکیه بر حکمت و عقلانیت، بر لذت مشروع و زیستن آگاهانه تأکید دارد و ابن فارض با بهره‌گیری از مفاهیم عرفانی، زندگی را بستر سلوک معنوی و اتصال به حقیقت الهی می‌داند. هر دو شاعر ضمن پایبندی به اخلاق اسلامی، از ورود به زهد افراطی یا تعصب بی‌پایه پرهیز می‌کنند و نگاهی امیدبخش به هستی دارند. از دیگر یافته‌های پژوهش آن است که رودکی بیشتر به جنبه‌های دنیوی و عقلانی معنای زندگی توجه دارد، در حالی که ابن فارض بُعد اخروی و شهودی را پررنگ می‌کند