بررسی و توصیف پیوند دهنده‌ها در زبان فارسی براساس نظریة حاکمیّت و مرجع‌گزینی

نویسندگان

1 هیأت علمی گروه زبان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان

2 کارشناس‌ارشد زبان‌شناسی‌همگانی ـ دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان

doi
چکیده

پیونددهنده‌ها در زایایی زبان فارسی بسیار کارآمدند، لذا نگارندگان در این مقاله به بررسی پیونددهنده های مرکب زبان فارسی می‌پردازند. هدف پژوهش حاضر، تأئید این مسئله است که آیا تمام عباراتی را که به عنوان پیونددهنده ناهمپایه ساز مرکب می‌شناسیم پیوند دهنده ناهمپایه ساز مرکب اند یا این که تنها جزئی از آن‌ها که همان حرف که می‌باشد، پیونددهنده محسوب می‌شود. با مطالعه‌ی کتاب‌های دستور، بررسی روزنامه‌ها و نیز مصاحبه با تعدادی گویشور زبان فارسی این عبارات را گردآوری کردیم. این عبارات از لحاظ معنایی و از لحاظ ساختاری مورد بررسی قرار گرفتند. از لحاظ معنایی این عبارات معانی‌ای از قبیل حالت ، علت ، قصد و غیره را بیان می‌کنند. از لحاظ ساختاری نیز این عبارات در دو دسته قرار گرفتند. دسته‌ی اول دارای ساخت گروه اسمی+ که و دسته‌ی دیگر دارای ساخت گروه حرف اضافه‌ای + که می‌باشند. پس از این دسته بندی آزمون‌های مختلفی از قبیل تست اسم برای ساخت گروه اسمی+که و نیز آزمون‌های سازه‌ای را بر هر دو ساخت اعمال کردیم که در نتیجه مشخص شد تعدادی از این عبارات همان طور که دستورنویسان (1373، 1382، 1389، 1390) قبلاً هم متذکر شده بودند پیوند دهنده ناهمپایه ساز مرکب می‌باشند. اما برخی از ساخت ها گروه اسمی و یا حرف اضافه‌ای بودند. کاربرد آنها در کتب آموزشی زبان فارسی می باشد و به پویایی و تکامل دستور زبان فارسی کمک می‌نمایند.