بررسی تطبیقی معنای زندگی در عارفانه های مخزن الاسرار نظامی برمبنای نظریه فرانکل

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلامی،رودهن،ایران.

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلامی،رودهن،ایران.

3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلامی،رودهن،ایران.

doi
چکیده

نظریه معنا‌درمانی ویکتور فرانکل، به عنوان یکی از بنیان‌های روان‌شناسی معنا، بر آن است که انسان در هر شرایطی –حتی رنج و مرگ– در جست‌وجوی معناست و می‌تواند با تکیه بر اراده‌ی معطوف به معنا، زندگی خویش را هدفمند و مسئولانه سامان دهد. بر همین مبنا، تحقیق حاضر در تلاش است تا نشان دهد مفاهیم کلیدی این نظریه نظیر اراده معطوف به معنا، تجربه رنج، آزادی در انتخاب نگرش، فردیت معنایی، پاسخ‌پذیری در برابر زندگی و خلا معنوی، چگونه در ساختار اندیشه‌ای مخزن‌الاسرار نظامی بازتاب یافته و رنگی عرفانی به خود گرفته‌اند. مخزن‌الاسرار اثری است پرمغز، پررمز و لبریز از تعالیم اخلاقی و عارفانه که طی آن، نظامی با بهره‌گیری از زبانی نمادین، تصاویر تمثیلی و تمسک به مفاهیم معنوی، تلاش دارد تا مخاطب را به سوی درک عمیق‌تری از زندگی و هدف آن سوق دهد. در این پژوهش، تلاش شده است تا با تکیه بر عناصر نظری فرانکل، مؤلفه‌های معنابخش زندگی در متن مخزن‌الاسرار استخراج و تحلیل شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در این اثر، مفاهیمی چون پذیرش رنج به عنوان راه تعالی، آزادی در نگرش به زندگی، ارزش عشق و رابطه، تعهد و مسئولیت در برابر هستی، همه با لایه‌هایی از معرفت عرفانی درهم آمیخته‌اند.