تنوع اکومورفولوژیکی و فیزیولوژیکی جمعیت‌های گیاه دارویی درمنه صخره¬ای (Artemisia haussknechtii Boiss.) در رویشگاه‌هاي مختلف مرکز و غرب ایران

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

3 گروه علوم باغبانی و زراعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

5 استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران

doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2024.1130646
چکیده

درمنه صخره­ای (زاگرسی) با نام علمی Artemisia haussknechtii Boiss . از گیاهان دارویی و ارزشمند بومی ایران و متعلق به جنس درمنه است که مطالعات اندکی بر روی جمعیت­های آن انجام شده است. به همین منظور این مطالعه بر روی تنوع اکومورفولوژیکی و فیزیولوژیکی این گیاه انجام گرفت، به نحوی که 17 جمعیت این گونه از مناطق مرکز و غرب کشور ایران، شامل استان‌های اصفهان، چهارمحال و بختیاری، مرکزی، لرستان و کهگیلویه و بویراحمد جمع‌آوری شد. بر اساس تجزیه به مولفه­های اصلی صفات مورفوفیزیولوژیکی، جداسازی بین جمعیت‌ها صورت گرفت. 01/76 درصد تغییرات واریانس مربوط به سه محور اول بود. جمعیت‌های درمنه صخره‌ای بر اساس تجزیه خوشه‌ای در سه گروه اصلی2، 7 و 8 جمعیتی دسته بندی شدند. نتایج نشان داد که ارتفاع گیاه با ارتفاع از سطح دریا دارای همبستگی منفی بود. همچنین طول و عرض برگ با متوسط دمای سالیانه و سرعت باد همبستگی منفی داشتند، ولی با میزان نیتروژن و مواد آلی خاک همبستگی مثبت داشتند. پرولین با متوسط دمای سالیانه همبستگی مثبت و با مواد آلی و نیتروژن خاک همبستگی منفی داشت. میزان اسانس با متوسط مجموع سالیانه ساعات آفتابی دارای رابطه مثبت و با رطوبت نقطه اشباع خاک رابطه منفی داشت. بطور کلی جمعیت ‌ های درمنه صخره ‌ ای با تغییرات مورفوفیزیولوژیکی از قبیل تغییر در ارتفاع بوته، ابعاد برگ، پرولین و ... با شرایط محیطی مختلف سازگاری پیدا کرده بودند.