بررسی نقش ساختار و محتوای گفت وگو در داستان سیاوش
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.30495/dk.2023.1972815.2638چکیده
موضوع مقالۀ حاضر، بررسی و تحلیل عنصر داستانی گفت وگو، در داستان سیاوش است. این داستان با گفت وگوی طوس و گیو که مادر سیاوش را یافته اند، آغاز میشود و با گفت وگوی سیاوش با پیلسم برادر پیران که از او میخواهد پیامش را به پیران رساند، پایان میپذیرد. بنابراین داستان سیاوش اساساً گفت و گو محور است و تمام اطلاعاتی که قرار است داستان در اختیار خواننده بگذارد، از طریق گفت و گو به وی انتقال مییابد، گذشته از این گفت وگو، در پیوند با عنصرهای دیگر داستان، کارکردهای متفاوت خود را آشکار میکند. فردوسی با بهره گیری از آن، شخصیتهای داستان را توصیف و معرفی میکند. کنشهای داستانی و درگیریها و کشمکشها را نشان میدهد، اندیشههای آرمانگرایانۀ خویش را به گونه ای غیر مستقیم در اختیار مخاطب میگذارد. پدیدههای ذهنی را عینی میکند، به مسالۀ روان شناختی پیوند ذهنی و زبان اشاره کرده، در عمل نشان میدهد که در بررسی داستان نمیتوان و نباید کارکردهای گفت و گو را از قلم انداخت. دادههای این پژوهش از رهگذر مطالعات کتاب خانه ای فراهم آمده و پس از دسته بندی با بهره گیری از روش تحلیلی توصیف شده است. این پژوهش بیش از هر چیز نشان میدهد که فردوسی، در جایگاه داستان سرا، نه تنها عناصر داستان را میشناسد، بلکه بیش از آن از نحوه کارکرد آنها آگاهی دارد.