بررسی اثر سال و تراکم بوته بر برخی صفات رشدی، بیوشیمیایی و محتوای اسانس گیاه دارویی زیره سبز (Cuminum cyminum L.) تحت شرایط آبیاری در مراحل مختلف رشد

نویسندگان

1 1. گروه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

2 گروه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

3 1. گروه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

4 2. موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

5 گروه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2025.1126639
چکیده

پژوهشی با هدف ارزیابی پاسخ¬های کمی و کیفی زیره سبز (Cuminum cyminum L.) به آبیاری در مراحل مختلف رشدی و تراکم بوته به¬صورت اسپلیت¬پلات در قالب طرح پایه بلوک¬های کامل تصادفی با سه تکرار در طی دو سال زراعی اجرا شد. آبیاری در مراحل فنولوژیکی مختلف در پنج سطح، آبیاری در مراحل ساقه¬دهی، گلدهی و دانه¬بندی (I1)، آبیاری در مرحله ساقه¬دهی و گلدهی (I2)، آبیاری در مرحله گلدهی و دانه¬بندی (I3)، آبیاری در مرحله گلدهی (I4) به همراه عدم آبیاری (I5) در کرت¬های اصلی مورد ارزیابی قرار گرفتند. عامل فرعی در این آزمایش تراکم بوته در سه سطح 30، 50 و 100 بوته در مترمربع بود. پس از گذشت یک هفته بعد از اعمال تیمار آبیاری در مرحله دانه¬بندی، نمونه¬گیری از جوان¬ترین برگ در هر کرت به‌صورت تصادفی انجام شد. استخراج و اندازه¬گیری اسانس دانه از نمونه-های خشک شده به روش تقطیر با آب با استفاده از کلونجر انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه زیره سبز در تراکم 50 بوته در مترمربع در آبیاری I3 در سال اول آزمایش مشاهده شد. محتوای اسانس از 96/0 درصد تا 44/5 درصد متغیر بود. کاشت زیره سبز با تراکم 30 و 50 بوته در مترمربع به همراه تیمار آبیاری در مرحله گلدهی در سال اول آزمایش منجر به ایجاد بالاترین میانگین درصد اسانس شد. بیشترین محتوای کلروفیل کل در تراکم 50 بوته در مترمربع تحت تیمار آبیاری I2 (74/24 و 56/16 میکروگرم بر گرم وزن تر) و تراکم 100 بوته در مترمربع در تیمار آبیاری I1 (6/22 و 25/14 میکروگرم بر گرم وزن تر) مشاهده شد. به¬طور کلی می¬توان نتیجه¬گیری کرد که به¬منظور دستیابی به عملکرد کمی و کیفی در گیاه زیره سبز، کشت این گیاه با تراکم 50 بوته در مترمربع و همچنین دو مرحله آبیاری در مراحل رشد رویشی (ساقه¬دهی) و گلدهی قابل توصیه می¬باشد.