بررسی فیتوشیمیایی و میزان اسانس جمعیتهای گونه بومی درمنه بابونهای (Vill. Artemisia chamaemelifolia)
نویسندگان
1 بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
2 بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 بخش تحقیقات جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران
4 بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
5 بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
6 موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، تهران، ایران
7 بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران
8 بخش جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2025.1130653چکیده
جنس درمنه ( Artemisia ) با تعداد تقریبی 500 گونه پراکنده شده در جهان، بزرگترین جنس در قبیله Anthemideae و یکی از بزرگترین جنسها در خانواده کاسنی ( Asteraceae ) بهشمار میرود. گونه درمنه بابونهای (.Vill Artemisia chamaemelifolia ) به دلیل داشتن ترکیبات شیمیایی متنوع با طیف وسیعی از فعالیتهای بیولوژیکی، کاربرد زیادی در صنایع دارویی، غذایی، آرایشی و بهداشتی و عطرسازی دارد. هدف از انجام این تحقیق بررسی درصد اسانس و تنوع ترکیبهای شیمیایی اسانس در چهار جمعیت گونه بومی A. chamaemelifolia از رویشگاههای طبیعی به منظور تعیین کموتایپها و انتخاب اکوتیپهای مناسب میباشد . بدین منظور، اندام هوایی A. chamaemelifolia در مرحله گلدهی از استانهای قزوین، گیلان و مازندران جمعآوری شد. استخراج اسانس از اندام هوایی گلدار گیاهان به روش تقطیر با آب انجام گرفت. نمونههای اسانس با استفاده از دستگاههای GC و GC/MS مورد آنالیز کمی و کیفی قرار گرفت. بر اساس نتایج آنالیز، ترکیبات عمده در جمعیتهای A. chamaemelifolia عبارت بودند از: قزوین: آرتمیزیا کتون (34/6%)؛ گیلان: 1,8-سینئول (46/0%) و سیس-نرولیدول (16/7%)؛ مازندران-تنکابن: 1,8-سینئول (28/0%)، سیس- نرولیدول (22/7%) و ترانس-لینالول اکسید استات (21/8%)؛ مازندران- چالوس: آرتمیزیل استات (23/7%)، ترانس- لینالولاکسیداستات (16/7%)، یوموگیالکل (16/3%)، selin-11-en-4-α-ol (11/0%) و سیس- نرولیدول (7/0%). با در نظر گرفتن ترکیبات اصلی نمونههای اسانس، چهار کموتایپ شامل 1) آرتمیزیا کتون (قزوین)، 2) 1,8-سینئول/ سیس-نرولیدول (گیلان)، 3) 1,8-سینئول/ سیس-نرولیدول/ ترانس-لینالولاکسیداستات (مازندران-تنکابن) و 4) آرتمیزیل استات/ ترانس- لینالولاکسیداستات/ یوموگیالکل (مازندران-چالوس) برای اکوتیپهای A. chamaemelifolia تعیین شد. با توجه به نتایج حاصل، اسانس جمعیتهای A. chamaemelifolia غنی از ترکیبات شیمیایی اکسیژنه متنوع و زیست فعال بوده که کاربرد زیادی در صنایع مختلف دارند.
