بررسی روشهای مختلف عصارهگیری بر ویژگیهای فیتوشیمیایی، آنتی¬اکسیدانی، ضد¬باکتریایی و ضدالتهابی گیاه کککش بیابانی ((Pulicaria gnaphalodes (Vent.) Boiss. در مراحل مختلف فنولوژی
نویسندگان
1 دانشکده علوم و فنون نوين دانشگاه تهران
2 گروه مرته و آبخيزداري دانشگاه زابل
3 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه زابل
doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2025.1186490چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسي اثر روشهاي مختلف عصارهگيري بر ميزان ترکيبات شيميايي، فعاليت آنتیاکسیدانی، ضدباکتریایی و ضدالتهابي گونه مرتعی کک کش بیابانی ( Pulicaria gnaphalodes ) در مراحل مختلف فنولوژی است. ميزان فنول کل، فلاونوئيد کل، تانن کل، آلکالوئيد کل و ساپونين کل با استفاده از روشهای استاندارد اندازهگیری شد. جهت ارزیابی فعاليت آنتياکسيداني عصارههای مختلف از روشهاي مهار رادیکالهای آزاد DPPH ، ABTS و احياء یونهای فريک ( FRAP ) استفاده شد. همچنین فعالیت ضد باکتریایی عصارههای مختلف به روشهاي انتشار ديسک، حداقل غلظت مهارکنندگی ( MIC ) و حداقل غلظت کشندگي ( MBC ) و فعاليت ضد التهابي عصارهها به روش پایداری غشای گلبول قرمز اندازهگیری شد. بيشترين ميزان فنول کل (5/67 میلیگرم اسید گالیک در گرم وزن خشک گياه)، فلاونوئید کل (3/37 میلیگرم معادل کوئرستین بر گرم وزن خشک گیاه)، تانن کل (3/45 میلیگرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک گیاه)، آلکالوئید کل (2/75 میلیگرم معادل آتروپین در گرم وزن خشک گیاه) و ساپونین کل (3/284 میلیگرم معادل اسپین در گرم وزن خشک گیاه) در عصاره متانولی مرحله گلدهی گياه مورد مطالعه و کمترين مقادیر آنها در عصاره آبی مرحله فنولوژی بذردهی آن به ثبت رسید. نتایج مربوط به بررسی فعالیت آنتیاکسیدانی، ضدباکتريايي و ضدالتهابي عصارهها نشان داد که عصاره متانولی گیاه در مرحله گلدهی دارای بالاترین میزان فعالیت و عصاره آبی آن در مرحله بذردهي دارای کمترین میزان فعالیت آنتیاکسیدانی، ضدباکتريايي و ضدالتهابي است. به طور کلی و با در نظر گرفتن تمامی عصارهها میتوان بیان کرد که گونه مورد مطالعه در مرحله گلدهی از بالاترین میزان ترکیبات شیمیایی و فعالیت زیستی برخوردار است و عصاره متانولی و آبی گونه مورد مطالعه در مراحل مختلف فنولوژی به ترتیب دارای بیشترین و کمترین میزان ترکیبات شیمیایی و فعالیت زیستی بودند.