ویژگی کارکردهای زبان در سورئالیسم و شطحیات صوفیه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحر کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج،ایران.
doi
چکیده
زبان در شطحیات عرفا ویژگیهای منحصر بفردی دارد و میتوان آن را از نظرگاههای گوناگون مورد بررسی قرار داد. پارهای از متون صوفیه را که در حال وجد و بیخویشی بر زبان عرفا جاری شده اصطلاحا نثر مغلوب مینامند زیرا صوفی در حالت وجد ارادهای بر انجام افعال و بیان گفتههای خود ندارد. میتوان این نوشتهها را با ویژگیهای مکتب سوررئالیسم سنجید. روش سورئالیستها تلاشی است برای بیان آنچه در رویا دیده میشود و در عالم بیداری به زبان نمیآید. هدف این پژوهش این است تا به شیوهای توصیفی-تحلیلی به این پرسش پاسخ دهد که کارکردهای زبانی در شطحیات عرفا تا چه اندازه با عنصر نوشتة خودکار و ویژگیهای این شاخصه در سوررئالیسم همسو هستند؟ بر همین اساس این مقاله با بررسی چند نمونه از شطحیات خرقانی و بهاءولد و تکیه بر نظریة آندره برتون دربارة سورئالیسم و توضیح نوشتة خودکار در نقطه علیای آن، به این نتیجه میرسد که آنچه برتون در قرن بیستم از آن بهعنوان سوررئالیسم یاد میکند، از دیرباز در شطحیات عرفا وجود داشته و میتوان این وجه از کلام صوفیه در نثر را با خصوصیات نوشتة خودکار در سوررئالیسم منطبق دانست. آنجا که صوفی تلاش میکند تا با بهکارگیری واژهها در بستر یک گزاره، آنچه را در عالم وجد و رویا دیده است به زبان بیاورد.
