بررسی فیتوشیمی گیاه Dorema kopetdaghense Pimenov از استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه زیست شناسی،دانشگاه پیام نور، ایران

doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2025.1201551
چکیده

جنس Dorema متعلق به خانواده Apiaceae است که شامل گونه‌های آروماتیک و دارویی است. ترکیبات شیمیایی متعددی از جمله ترپن‌ها، کومارین‌ها و ترکیبات فنلی از گونه‌های Dorema جدا شده‌است و طیف وسیعی از فعالیت های ضد میکروبی، ضد‌ التهابی، آنتی‌اکسیدانی، سمیت سلولی و... از این جنس در پزشکی مدرن گزارش شده‌است. از آنجا که گونه‌های این جنس خواص دارویی ارزشمندی دارند، این احتمال وجود دارد که D . kopetdaghense Pimenov یک گیاه دارویی ارزشمند باشد که خواص آن تقریبا ناشناخته مانده‌است و مطالعات محدودی درباره ترکیبات و متابولیت‌های ثانویه آن صورت گرفته‌است. در این مطالعه ترکیبات شیمیایی موجود در عصاره اندام هوایی و ریشه به طور جداگانه مورد مطالعه قرار گرفته‌است. در این مطالعه گیاه در فصل بهار جمع آوری شد و پس از خشک شدن، عصاره هیدروالکلی از اندام هوایی و ریشه گیاه به وسیله سوکسله و اسانس گیاه بوسیله دستگاه کلونجر تهیه شد. سپس ترکیبات فنلی، آنتوسیانین‌ها و اسیدهای چرب  به روش HPLC، آلکالوئیدها به روش LC-MS وترپنوئیدها به روش GC-MS اندازه‌گیری شدند. در اسانس اندام هوایی و ریشه گیاه D. kopetdaghense Pimenov  4 ترکیب فنلی روتین، کرسیترین، کوئرستین و لوتئولین در اندام هوایی و ریشه شناسایی شدند. 3 ترکیب فنلی میریستین، m-کوماریک اسید و آپیژنین فقط در اندام هوایی گیاه یافت شد. 3 اسید چرب کامپسترول، استیگمسترول و بتا_سیتوسترول در اندام هوایی و ریشه شناسایی شد. 3 ترکیب آلکالوئیدی کوکسولین، بربامین و داوریسین در اندام هوایی و ریشه گزارش شد. بیش‌ترین اجزای شناسایی شده در گیاه از دسته ترکیبات ترپنوئیدی بود که شامل 38 ترکیب در اندام هوایی و 32 ترکیب در ریشه بود. لیمونن، کاریوفیلن اکساید، فیتول و فارنزول از ترکیبات ترپنی شاخص شناسایی شده در گیاه هستند.