اثر تابش نور LED و محلول¬پاشی با سلنیوم و ید بر صفات رشدی و خصوصیات کیفی گیاه ریحان دارچینی (Ocimum basilicum var. cinnamon)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

3 Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, University of Zabol, Zabol, Iran

4 عضو هیأت علمی پژوهشکده کشاورزی دانشگاه زابل

5 استادیار،گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

doi
https://doi.org/10.71847/pgqs-jv78/ejmp.2025.1202309
چکیده

تحقیقات اخیر بیانگر تأثیر نورپردازی LED بر تجمع آنتوسیانین‌ها و فلاونوئیدها در گیاهان بوده است. تأثیر تابش نور LED به‌همراه محلول­پاشی سلنیوم و ید بر رشد و ترکیب بیوشیمیایی ریحان دارچینی تا حد زیادی ناشناخته مانده است. برای این منظور، مطالعه‌ای به‌صورت فاکتوریل سه عاملی (نور LED، غلظت‌های 0، 2، 4 و 6 میلی گرم/ لیتر سلنیوم و ید) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار (مجموع 96 واحد آزمایش) در گلخانه پژوهشکده کشاورزی پژوهشگاه زابل به اجرا درآمد. نشاءها در مرحله 4 برگی بهگلدان­های اصلی انتقال یافته و محلول­های سلنیوم و ید در سه تکرار بر گیاهان محلول­پاشی شد. پس از ورود 90  درصد بوته­ها به فاز گلدهی، برداشت شده و پارامترهای آزمایش اندازه­گیری شد. نتایج تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان داد که بالاترین میزان کلروفیل کل(21/36 میکرو­گرم بر گرم وزن تر) در بوته­های ریحان دارچینی محلول­پاشی شده با ید (غلظت 4 میلی گرم/ لیتر)و در معرض نور تکمیلی LED حاصل شد. همچنین بیشترین محتوای فلاونوئید (79/2 میلی­گرم کوئرستین/گرم ماده خشک) و فنل کل  (49/219 میلی­گرم گالیک اسید/گرم ماده خشک) در تیمار‌ 4 میلی گرم/ لیتر ید در حضور نور LED  حاصل گردید. بالاترین مقادیر پتاسیم (مقادیر 3/9323 میکروگرم/گرم ماده خشک) و فسفر (87/1 میکروگرم/گرم ماده خشک) برگ ریحان دارچینی در تیمار محلول­پاشی ترکیبی با سلنیوم 6 میلی گرم/ لیتر + ید 6 میلی گرم/ لیتر + تابش نور تکمیلی LED سنجش شد. همبستگی مثبت و معنا‌داری بین صفت محتوای فنل کل و محتوای کربوهیدرات محلول (78/0)، محتوای کلروفیل a (50/0)، محتوای کلروفیل b (74/0)، محتوای کلروفیل کل (60/0)، محتوای کارتنوئید (56/0) و محتوای فسفر (82/0) مشاهده شد. به‌طور کلی، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که اثر استفاده از نور تکمیلی (LED) و محلول­پاشی با سلنیوم و ید بر ویژگی­های مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه داروئی ریحان دارچینی مثبت است. با توجه به نتایج به دست آمده استفاده از نور تکمیلی و کاربرد سلنیوم و ید در گلخانه­ها، در راستای بهبود عملکرد و کیفیت گیاهان پیشنهاد می­گردد.