فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مطالعه حاضر، تاثیر عوامل محیطی بر روی برخی ویژگی‌های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و نیز کمیت و کیفیت اسانس گیاه چای کوهی در دو منطقه طارم و قیدار در استان زنجان بررسی شد. جمع‌آوری نمونه‌های گیاهی در مرحله­ی زایشی و نمونه‌های خاک، در بهار سال 1402 و در سه تکرار انجام شد. استخراج اسانس به‌روش تقطير با آب و با استفاده از دستگاه كلونجر و جداسازي و شناسايي تركيبات اسانس به‌وسیله دستگاه گاز كروماتوگرافي وکروماتوگرافی متصل به طیف‌سنجی جرمی  انجام شد. ويژگي‎هاي خاك، صفات مورفولوژیکی، رشدی و فیزیولوژیکی نمونه‌ها سنجش گردید. نتایج نشان‌دهنده مقادیر و بازده بالاتر اسانس در نمونه‌های طارم و کیفیت بالاتر اسانس در قیدار بود. اسانس گیاهان قیدار و طارم به‌ترتیب حاوی 45 و 31 ترکیب بود. نتایج آنالیز خاک بیانگر مقادیر بالاتر اسیدیته، هدایت الکتریکی، کلسیم، فسفر، آهن، مس و منگنز در قیدار و بیانگر مقادیر بالاتر ازت، روی و پتاسیم در طارم بود. مقدار کلروفیل a، b و کلروفیل کل در گیاهان طارم بیشتر اما میزان فلاوونوئید در گیاه قیدار بیشتر بود. با بررسی صفات مورفولوژیکی مشخص گردید که مقدار طول و عرض برگ، نسبت طول به عرض برگ، طول و عرض گل، طول محور گل‌آذين، طول ریشه و ارتفاع گياهان طارم بیشتر از قيدار بود که ممکن است به شرایط رویشگاهی مساعدتر، ارتفاع كم‌تر از سطح دريا، هدایت الکتریکی خاك كم‌تر، خاک غنی‌تر از نظر عناصر مغذي و كربن آلي مربوط باشد. یافته‌های حاصل از این تحقیق نشان‌دهنده کیفیت بالاتر اسانس در منطقه  قیدار بوده و بهره‌برداری از گیاه چای کوهی از این منطقه توصیه می‌شود.