فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به‌منظور ارزیابی پتانسیل آنتی‌اکسیدانی و میزان اسانس دو گونه درمنه ( A. sieberi و Artemisia annua ) در دو زیستگاه طبیعی استان گلستان (توسکستان و کلاله) در طول دو سال (1401-1403) و در سه مرحله رشدی (رویشی، گلدهی و تشکیل بذر) انجام شد. نمونه‌برداری به‌صورت تصادفی از هر زیستگاه و گونه در هر مرحله رشدی صورت گرفت. صفات مورد بررسی شامل: روش­های اندازه­گیری ظرفیت آنتی‌اکسیدانی (DPPH، FRAP و ABTS) و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (CAT، POD و SOD) و میزان اسانس بود. نتایج نشان داد که نوع گونه، مرحله نمو و زیستگاه و اثرات متقابل آن‌ها اثر معنی‌داری بر بیشتر صفات داشته است. بیشترین فعالیت مهار رادیکال DPPH در سال اول در A. annua (38/73%) و در سال دوم در A. sieberi (06/68%) در مرحله رویشی و گلدهی در زیستگاه کلاله مشاهده شد. بیشترین قدرت احیاکنندگی آهن (FRAP) در سال اول در گونه A. sieberi و در سال دوم نیز در همان گونه در مراحل رویشی و گلدهی در زیستگاه کلاله به ثبت رسید. همچنین، بالاترین فعالیت آنزیم CAT در سال اول در A. annua و A. sieberi و در سال دوم در A. sieberi در مراحل رویشی و گلدهی در زیستگاه کلاله مشاهده گردید. در هر دو سال، بیشترین میزان اسانس در A. sieberi در مرحله گلدهی زیستگاه کلاله به ترتیب 96/1% و 12/2% بود. تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که فعالیت DPPH،CAT  و FRAP به‌طور معنی‌داری  بر میزان اسانس تأثیرگذار بودند. این پژوهش نشان می‌دهد که پتانسیل آنتی‌اکسیدانی و میزان اسانس گونه‌های درمنه تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد و گونه A. sieberi در زیستگاه کلاله در مرحله گلدهی، بیشترین میزان اسانس را تولید کرده بود. نتایج این تحقیق می‌تواند به بهبود انتخاب و استفاده از گونه‌های درمنه با پتانسیل آنتی‌اکسیدانی و تولید اسانس بالا در برنامه‌های دارویی و صنعتی کمک کند.