ارزیابی میدانی نهاده های مشتق از جلبک برای تولید محصول پایدار در گیاه دارویی رازیانه (Foeniculum vulgare)ارزیابی میدانی نهاده های مشتق از جلبک برای تولید محصول پایدار در گیاه دارویی رازیانه (Foeniculum vulgare)

نویسندگان

1 هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

2 دانشگاه ازاد ملکان

doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2025.1209571
چکیده

به دلیل خاصیت دارویی گیاهان دارویی، استفاده از نهاده‌های طبیعی جهت تقویت رشد گیاهان ضروری است. چرا که ترکیب‌های شیمیایی می‍توانند ترکیب شیمیایی عصاره گیاهان دارویی و در نتیجه خاصیت آن‍ها را تغییر دهند. لذا این مطالعه با هدف بررسی تاثیر نهاده‍های مختلف جلبک‍های دریایی که در تحقیقات مختلف اثرات مثبت آن‌ها به اثبات رسیده، انجام شد. این آزمایش بر پایه طرح بلوک‍های کامل تصادفی با سه تکرار  در مزرعه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملکان اجرا شد. تیمار‍ها شامل کاربرد پلی‍ساکارید حاصل از جلبک، اسید هیومیک حاصل از جلبک، عصاره محتوی اسیدهای آمینه جلبک و ترکیبات غذایی و ترکیب ویتامینه مشتق از جلبک قهوه‍ای ( Ecklonia maxima ) بود. نتایج این پژوهش نشان داد که صفات کلیدی رازیانه از جمله سطح برگ، محتوای کلروفیل، وزن خشک کل، تعداد دانه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و عملکرد اسانس به طور معنی‌داری تحت تأثیر تیمارهای مختلف قرار گرفتند. سطح برگ در سال اول با کاربرد ترکیب غذایی+اسید هیومیک و پلی‌ساکارید+اسید هیومیک به ترتیب 6/32% و 1/35% و در سال دوم با کاربرد توأم سه ترکیب 6/31% افزایش یافت. محتوای کلروفیل در سال اول با تیمار اسیدآمینه+پلی‌ساکارید+ترکیب غذایی 5/84% افزایش نشان داد. وزن خشک کل در سال اول با آمینواسید و آمینواسید+پلی‌ساکارید+ترکیب غذایی به ترتیب 6/29% و 7/47% و در سال دوم با آمینواسید+ترکیب غذایی، آمینواسید+پلی‌ساکارید و آمینواسید+پلی‌ساکارید+ترکیب غذایی به ترتیب 8/43%، 30% و 2/34% افزایش یافت. تعداد دانه در اثر آمینواسید 5/11% و با پلی‌ساکارید+ترکیب غذایی 3/41% افزایش یافت. وزن هزار دانه با پلی‌ساکارید+ترکیب غذایی در هر دو سال کاهش معنی‌داری داشت (6/19% و 4/14%). عملکرد دانه با آمینواسید و درصد اسانس 3/8% بیشتر شد. اسانس با پلی‌ساکارید+ترکیب غذایی 4/25% و 1/29% و با ترکیب غذایی+اسید هیومیک 8/29% و 8/40% افزایش یافت. عملکرد اسانس با ترکیب غذایی 22% و اسید هیومیک+ترکیب غذایی 63% بهبود یافت. نتایج نشان می‌دهد که شرایط محیطی و ترکیبات مورد استفاده می‌توانند تأثیر متفاوتی بر عملکرد و کیفیت محصول داشته باشند. استفاده از ترکیب غذایی و اسیدهیومیک ممکن است در برخی شرایط محیطی به عنوان یک روش مؤثر برای افزایش عملکرد اسانس رازیانه مورد استفاده قرار گیرد این نتایج نشان می‌دهد که ترکیبات مختلف و شرایط محیطی می‌توانند تأثیر متفاوتی بر عملکرد و کیفیت محصول داشته باشند