تأثیر سطوح کود دامی و زمان برداشت بر عملکرد کمی و کیفی شوید تحت سطوح تنش خشکی در مناطق خشک (مطالعه موردی: منطقه سیستان)

نویسندگان

1 استادیار گروه زراعت، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 دانشگاه زابل

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل

4 عضو هیأت علمی پژوهشکده کشاورزی دانشگاه زابل

doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2025.1209703
چکیده

کود دامی یکی از استراتژی­های مهم برای بهبود تحمل گیاهان به خشکی و افزایش حاصلخیزی خاک، رشد، عملکرد، کیفیت و تغذیه گیاهان می­باشد. این تحقیق به­منظور بررسی تأثیر کود دامی (عدم کاربرد کود، کاربرد 20 و 30 تن در هکتار) و زمان برداشت (شروع رسیدگی و رسیدگی کامل) بر عملکرد کمی و کیفی شوید تحت خشکی (آبیاری تا شروع گلدهی، آبیاری تا اواسط پر شدن دانه و آبیاری تا رسیدگی دانه) انجام گردید. آزمایش اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی طی سال زراعی 1401-1400 در پژوهشکده کشاورزی پژوهشگاه زابل اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس داده­ها حاکی از آن بود که تنش خشکی عملکرد دانه، عملکرد پیکر رویشی و مقادیر عناصر (نیتروژن، فسفر، پتاسیم، منیزیم و کلسیم) را نسبت به شاهد کاهش داد و میزان پرولین، کربوهیدرات، اسانس پیکر رویشی و اسانس دانه را نسبت به شاهد افزایش داد. اثرات منفی خشکی در مرحله شروع گلدهی بیشتر از سایر مراحل بود. مصرف کود دامی تمامی صفات را در مقایسه با شاهد در هر دو شرایط آبیاری نرمال و خشکی افزایش داد. صفات فوق در زمان برداشت در رسیدگی کامل حداکثر مقدار را داشتند. بیشترین میزان عملکرد دانه، عملکرد پیکر رویشی و عناصر با مصرف 30 تن کود دامی و برداشت در مرحله رسیدگی کامل تحت شرایط آبیاری کامل بدست آمد. مصرف کود دامی (30 تن در هکتار) تحت شرایط وقوع تنش خشکی در مرحله گلدهی و رسیدگی کامل، موجب افزایش محتوای اسانس پیکر رویشی و دانه (به ترتیب 7/20 درصد و 4/15 درصد) شد. از این­رو، مصرف 30 تن در هکتار کود دامی برای بهبود رشد، عملکرد کمی و کیفیت گیاه شوید تحت تنش خشکی پیشنهاد می­گردد.