فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‌های اخیر، استفاده از فرآیندهای سبز و زیست‌سازگار در سنتز نانوذرات فلزی توجه ویژه‌ای را در حوزه‌های نانوبیوتکنولوژی و زیست‌پزشکی به خود جلب کرده است. نانوذرات اکسید روی (ZnO) به دلیل خاصیت‌های ضدباکتریایی، آنتی‌اکسیدانی و زیست‌سازگاری بالا، به‌ویژه در درمان عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک مورد توجه قرار گرفته‌اند. بهره‌گیری از عصاره‌های گیاهی برای سنتز نانوذرات، نه‌تنها روشی اقتصادی و سازگار با محیط زیست است، بلکه موجب القای ترکیبات بیولوژیکی فعال به ساختار نانوذرات می‌گردد. گیاه مشکگ با ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی غنی، می‌تواند به‌عنوان عامل احیاکننده و پایدارکننده مؤثر در سنتز نانوذرات اکسید روی مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش با هدف سنتز زیستی نانوذرات اکسید روی با استفاده از عصاره الکلی گیاه مشکگ و ارزیابی خواص ضد میکروبی، آنتی‌اکسیدانی، میزان کل ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی این نانوذرات علیه سویه مقاوم به آنتی‌بیوتیک سالمونلا تیفی‌موریوم طراحی و اجرا گردیده است. ابتدا عصاره متانولی گیاه مشکگ از بخش‌های هوایی گیاه تهیه شد و با محلول نیترات روی واکنش داده شد تا نانوذرات اکسید  روی به روش زیستی و خارج‌سلولی سنتز شوند. شناسایی ساختاری و مورفولوژیکی نانوذرات با استفاده از تکنیک‌هایی مانند SEM و EDX انجام گرفت. سپس فعالیت‌های زیستی نانوذرات سنتز شده با روش‌های زیر مورد بررسی قرار گرفتند: فعالیت ضد میکروبی با استفاده از روش دیسک دیفیوژن در برابر باکتری سالمونلا تیفی‌موریوم مقاوم به آنتی‌بیوتیک. فعالیت آنتی‌اکسیدانی با استفاده از روش‌های DPPH و FRAP. تعیین میزان کل ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی با استفاده از معرف‌های فولین-سیوکو و آلومینیوم کلراید. نانوذرات سنتز شده کروی شکل با اندازه میانگین حدود ۱۲۰ نانومتر بودند. نانوذرات اکسید روی حاصل از عصاره مشکگ توانستند رشد سالمونلا تیفی‌موریوم مقاوم به چند دارو را به‌طور معنی‌داری مهار کنند. قطر منطقه عدم رشد تا ۲۴ میلی‌متر مشاهده شد. ارزیابی همبستگی به روش ضریب پیرسون بین صفات مورد مطالعه نشان داد که همبستگی مثبت و بالایی بین ترکیبات فنولی و فعالیت آنتی­اکسیدانی (99/0=P) و ترکیبات فلاونوئیدی و فعالیت آنتی­اکسیدانی (8/0=P) وجود داشت که موید تاثیر مثبت ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی در مهار رادیکال­های آزاد و بروز فعالیت آنتی­اکسیدانی قوی دراین عصاره است که نشان‌دهنده ظرفیت بالای بیولوژیکی عصاره در کاهش و تثبیت یون‌های روی می‌باشد.نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که عصاره گیاه مشکگ توانایی بالایی در سنتز زیستی نانوذرات  اکسید  روی با ویژگی‌های ساختاری مطلوب و فعالیت زیستی مؤثر دارد. نانوذرات حاصل دارای اثرات ضد میکروبی و آنتی‌اکسیدانی قابل توجهی علیه سویه‌های مقاوم سالمونلا هستند، لذا می‌توان از این نانوذرات به‌عنوان کاندیدای بالقوه برای استفاده در صنایع دارویی، غذایی و نانوپزشکی بهره‌برداری نمود