سنتز سبز نانوذرات سلنیوم با استفاده از عصاره گیاه سرخارگل (Echinacea purpurea L.)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
https://doi.org/10.71847/ejmp.2025.1226545
چکیده

امروزه نانوتکنولوژي پیشرفته‌ترین و جدیدترین فن‌آوری بشري است که با ایجاد ساختارهایی که نظم مولکولی کاملاً جدیدي دارند، امکان ساخت و طراحی موادی را که دارای خواص و ویژگی‌های جدید بوده فراهم می‌کند. تولید مواد، ابزارها و سیستم‌های جدید در سطح اتم توسط این فناوری ممکن می‌گردد. تولید نانوذرات با استفاده از گیاهان، شاخه‌ی مهمی از فرآیند شیمی سبز و بیوسنتز مواد است. گیاهان با تنوع ژنتیکی بسیار زیاد حاوی ترکیبات احیاکننده و پایدارکننده هستند و امروزه از آن‌ها به‌عنوان جایگزین مواد شیمیایی در سنتز نانوذرات فلزی و اکسید فلزی استفاده می‌گردد. به همین علت نانو بیوتکنولوژي به‌عنوان همگراکننده رشته‌های کشاورزي، علوم پزشکی، بیوتکنولوژي، علوم پایه و صنایع­ غذایی است. با به‌کارگیری و ترکیب شیمی سبز و علم نانو می‌توان به بسیاری از مواد کاربردی دست‌یافت که ایمنی بیشتر و هزینه‏ی کمتری داشته باشند. گیاه­ سرخارگل با نام علمی Echinacea purpurea دارای خاصیت فراوان درمانی مانند خاصیت آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضد سرطانی می‌باشد. در بین فلزات متفاوت مورداستفاده در بخش نانو سنتز سبز، نانوذرات سلنیوم کاربردهای وسیعی در زمینه‌های پزشکی را دارا می­باشد که در این پژوهش توسط متابولیت­های مؤثر گیاه E.purpurea کئوردینه شده است. نتایج طیف UV-Vis، یک پیک SeNPs (نانوذره سلنیوم) از عصاره این گیاه در طول موج 325 نانومتر را نشان داد. بررسی خصوصیات فیزیکو شیمیایی (آنالیز DLS) بیوسنتز سبز سلنیوم با عصاره E.purpurea ، ذراتی با میانگین nm 161 با فراوانی 100% و با 3 بار رقیق­سازی ذراتی با میانگین nm 140 با فراوانی 70% تشکیل شده است. همچنین آنالیز FTIR، تاثیرگذاری گروه‌های عاملی C=C، C=O، CO، C-C، CH وOH موجود در عصاره را در کئوردینه­سازی و بیوسنتز SeNPs مورد تأیید قرار داده است.