فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقاومت باکتری‌ها به آنتی‌بیوتیک‌های β-لاکتام، به‌ویژه در سویه‌های سودوموناس آئروژینوزا، یک چالش جدی در درمان عفونت‌ها محسوب می‌شود و با افزایش مرگ‌ومیر و هزینه‌های درمانی همراه است. این باکتری با تولید آنزیم‌های β-لاکتاماز و سایر مکانیسم‌های مقاومت، حساسیت خود را به طیف وسیعی از آنتی‌بیوتیک‌ها کاهش می‌دهد. در چنین شرایطی، عصاره‌های گیاهی با ترکیبات زیست‌فعال فنولی، تانن‌ها و ترپنی، به‌عنوان منابع طبیعی ضدمیکروبی و ضدالتهابی توجه پژوهشگران را جلب کرده‌اند. هلیله سیاه (Terminalia chebula ) به دلیل محتوای بالای تانن و ترکیبات فنولی، پتانسیل مهاری مؤثر علیه باکتری‌های مقاوم از جمله سودوموناس آئروژینوزا دارد. میوه‌های هلیله سیاه از شهرستان میناب، استان هرمزگان جمع‌آوری و پس از خشک کردن و آسیاب، عصاره متانولی تهیه شد. ترکیبات شیمیایی عصاره با کروماتوگرافی گازی–طیف‌سنجی جرمی (GC–MS) شناسایی گردید. سویه سودوموناس آئروژینوزا (PTCC 1430) در محیط نوترینت براث رشد داده شد و حساسیت آن به آنتی‌بیوتیک‌های β-لاکتام با روش انتشار دیسک تعیین گردید. کمترین غلظت مهارکنندگی (MIC) و کمترین غلظت باکتری‌کشی (MBC) عصاره نیز با روش میکروبراث دایلوشن تعیین شد. آنالیز GC–MS ده ترکیب با درصد کیفی بالای ۹۵٪ شناسایی کرد که Pyrogallol (1.95٪) بیشترین سهم را داشت. آزمایش‌های ضدباکتریایی نشان داد سویه سودوموناس آئروژینوزا نسبت به تمامی آنتی‌بیوتیک‌های β-لاکتام مقاوم بود. عصاره هلیله سیاه رشد باکتری را در غلظت 12.3 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر مهار و در 25.6 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر اثر باکتری‌کشی اعمال کرد. نسبت MBC/MIC برابر 2 نشان‌دهنده قابلیت واقعی عصاره در حذف باکتری بود. نتایج مطالعه نشان داد عصاره متانولی هلیله سیاه با ترکیبات فنولی غالب، از جمله پیروگالول، و سایر ترکیبات ترپنی و معطر، توانایی مهار رشد و کاهش بقای سودوموناس آئروژینوزا مقاوم به β-لاکتام را دارد. این یافته‌ها پتانسیل هلیله سیاه را به‌عنوان منبع طبیعی ارزشمند برای توسعه داروهای ضدباکتریایی نوین یا درمان‌های مکمل در کنترل عفونت‌های مقاوم تأیید می‌کند.