فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آویشن کوهی از گیاهان دارویی با خاصیت ضد­میکروبی قوی می­باشد. به منظور بررسی خصوصیات فیتوشیمیایی و ضدمیکروبی آویشن کوهی آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سال زراعی 1402 اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل اندام گیاهی (گل و ساقه) و نوع حلال استخراج (اتانول، متانول، استون و n-هگزان) با سه تکرار بود. ابتدا نمونه­های سرشاخه­های گلدار آویشن کوهی در زمان گلدهی (فصل بهار) از کلکسیون گیاهان داروئی پژوهشکده کشاورزی پژوهشگاه زابل جمع­آوری گردید. نمونه­ها در شرایط سایه و دمای معمولی اتاق خشک شد. سپس اسانس به روش تقطیر با بخار آب به کمک دستگاه کلونجر به مدت 3 ساعت استخراج گردید. سپس اجزای اسانس به روش GC-MS شناسایی شد. محتوای فنل، فلاونوئید و فعالیت آنتی­اکسیدانی اندازه­گیری گردید. فعالیت ضدمیکروبی اسانس در دو غلظت 5 و 10 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر علیه سویه‌های باکتریایی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین میزان ترکیبات فنلی و درصد مهار رادیکال­های آزاد به­ترتیب در عصاره­ متانولی گل و در عصاره ان هگزانی ساقه مشاهده گردید. بیشترین میزان فلاونوئید کل در عصاره استونی گل تجمع یافت درحالی‌که کمترین میزان فلاونوئید کل در عصاره ان هگزانی ساقه مشاهده گردید. در اسانس آویشن کوهی 32 ترکیب فعال زیستی شناسایی گردید. مقادیر ترکیبات شناسایی شده از کل اسانس آویشن کوهی 30/99 درصد بود. ترکیب­های اصلی در اسانس اکوتیپ مورد مطالعه شامل: لینالول (78/13)، بتا-پینن (65/10)، ترنس لینالول اکسید (94/6)، ترپینن-4-ال (85/5)، کاروون (69/5)، کاریوفیلن اکسید (32/4) که متعلق به گروه مونوترپن­ها و سزکوئی‌ترپن‌ها هستند. اسانس آویشن کوهی اثر ضدمیکروبی وابسته به غلظت نشان داد. به‌طوری‌که بیشترین قطر هاله عدم رشد علیه Proteus mirabilis در غلظت 10 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر ثبت شد.