فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران به‌دلیل تنوع اقلیمی و جغرافیایی گسترده، یکی از مراکز مهم تنوع ژنتیکی گیاهان دارویی محسوب می‌شود. زنیان ( Trachyspermum ammi ) از گونه‌های ارزشمند تیره Apiaceae است که اسانس آن به‌ویژه به دلیل غنای تیمول، کاربردهای دارویی و صنعتی گسترده‌ای دارد. هدف از این پژوهش، بررسی تنوع فیتوشیمیایی اسانس بذر در ۱۸ جمعیت زنیان از رویشگاه‌های مختلف ایران بود. اسانس بذرها به روش تقطیر با آب استخراج و ترکیبات آن با GC و GC/MS شناسایی شد. نتایج نشان داد که درصد اسانس در جمعیت‌ها بین 1.7 تا 9.3 درصد متغیر بود. تیمول (7/89–6/25%)، گاما ترپینن (7/41–1/3%) و پاراسیمن (5/41–1/4%) ترکیبات غالب اسانس بودند. بیشترین درصد تیمول در جمعیت شیراز (فارس) و کمترین آن در جمعیت بستک (هرمزگان) مشاهده شد. نتایج تحلیل‌های خوشه‌ای و PCA تنوع شیمیایی قابل‌توجهی را میان جمعیت‌ها نشان داد و جمعیت‌های غنی از تیمول را از سایرین تفکیک کرد. این تنوع می‌تواند مبنای انتخاب ژنوتیپ‌های برتر برای کشت تجاری و تولید ترکیبات دارویی مؤثر قرار گیرد.