فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در شعر ناصرخسرو هنجار گریزی­هایی در سطوح مختلف زبان دیده می‌شود هرکدام از آنها موجب برجسته‌سازی زبان ادبی او شده است. دو گونه از این برجسته‌سازی زبانی یعنی قاعده‌ کاهی‌ واژگانی و قاعده کاهی نحوی که بسامدِ وقوع بیشتری دارند، از طریق قاعده‌افزاییِ وزنِ عروضی ایجاد شده‌اند. برخی از محققان وجهِ امتیازِ زبان ادبی از زبان خودکار را در برجسته‌سازی یا فورگراندینگ دانسته ­ اند و انواع برجسته‌سازیِ زبان را در دو گروهِ قاعده‌افزایی و قاعده‌کاهی جای داده ­ اند. قاعده‌افزایی به معنی افزودن قواعدی بر زبان خودکار است و بیشتر جنبۀ موسیقایی دارد و وزن و قافیه از ابزارهای اصلی آن است. قاعده کاهی یا هنجار گریزی به معنیِ کاستنِ قواعدِ عادیِ زبان است و انواع مختلفی دارد. سبک‌شناسی لایه‌ای شیوه‌ای تازه در حوزۀ نقد ادبی است که به تحلیل لایه‌های مختلف اثر ادبی می‌پردازد. این پژوهشِ که به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای انجام گرفته به بررسی و تحلیلِ قصاید ناصرخسرو پرداخته است. نتیجۀ پژوهش بیانگر آن است که قاعده‌ افزایی وزن عروضی تأثیر معنی ‌داری در برجسته‌ سازی زبانی شعر او داشته است. این برجسته‌ سازی در لایۀ آوایی با حذف، کاهش، افزایش و تغییر کمیت در واج‌ها رخ داده است. در لایۀ نحوی نیز گونه ­ های مختلف جا بجایی ارکان جمله، شناور بودن ضمیر متصل و الحاق آن به انواع کلمه دیده می‌شود. نتیجۀ پژوهش نشان می‌دهد که قاعده ­ افزایی وزن عروضی در شعر ناصرخسرو، عامل قاعده گاهی‌های آوایی و نحوی بوده و این دو نوع قاعده‌کاهی از ویژگی‌های سبکی این شاعر محسوب می‌شود .