بررسی تطبیقی قهرمانان اسطوره ای گرشاسب و اولیس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

doi
چکیده

سعی ادبیات تطبیقی بر زمینه­های آفرینش، تشابهات، تفاوت­ها و اثرگذاری­های آثار است تا به رهیافت­هایی از نوع ادبی و حماسی دست­یابد و اشتراکات فرهنگی و بن مایه­های فکری آنرا کشف کند. این پژوهش سه موضوع اصلی جنبه­های محتوایی، ادبی و داستانیِ شباهت­ها و تفاوت­های «گرشاسپ و اولیس» را بر می­رسد و شیوۀ رفتار اجتماعی پهلوانان دو حماسه را که شباهت­های فراوانی به یکدیگر دارند، ارائه می­دهد. شباهت‌های محتوایی از قبیل: عبور از دریا، تقدیر و سرنوشت، مرگ و جهان واپسین، خواب و رؤیای بی­هنگام، مبارزه با عوامل غیر معمول و جادو . شباهت‌های ادبی مانند: روح حماسی و اسطوره­ای، جنگ برای حفظ استقرار خود و توصیف. شباهتهای داستانی به مثابه: جنبۀ داستانی و ایستایی شخصیت‌ها را ارائه می­دهد. روش مقاله با رهیافتی توصیفی-تحلیلی؛ به صورت تطبیقی و مقایسه­ ای به شباهت­ها و تفاوت­های دو حماسۀ «گرشاسب» ایرانی و «اولیس» یونانی به بن­مایه­های مشترکی چون: سفر به جهان زير زمین و خواب بی­موقع، موجودات شگفت­آور و غیر طبيعي و جنگ­ با دیوان و اژدها می­پردازد. محقق در این جستار درصدد تبیین تشابهات بین آثار ادبی و استفاده از معیارهای محتوایی، ادبی و داستانی در حماسۀ معروف ایرانی و یونانی است. گیلگمش نخستین حماسۀ جهان با اساسی­ترين مسائل انسانی است. که جامعۀ هومری يونان از آن تأثیر پذيرفته و بر اوديسه­ی هومر نیز تأثیر گذاشته است. با توجه به اینکه هر متنی صورت دگرگونی یافتۀ متن دیگر است؛ بدون شک بر ادبیات حماسی ما نیز تأثیرگذار بوده است.