فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استفاده از کتاب و سنت است از همان روزگاری که رسول خدا قرآن را به ‌مثابه کتاب مقدس آیین اسلام به مسلمانان ابلاغ و از کلام خویش که با وحی درآمیخته بود برای تبلیغ اسلام و هدایت مردم استفاده کرد معمول شد و استناد به قرآن و حدیث، ابتدا به‌صورت گفتار و سپس در قالب نوشتار رواج یافت. از آن ‌پس مسلمانان در تمام دانش‌های خود برای استدلال، عبرت­گیری، بلاغت­افزایی، ترویج اندیشه‌ها و تأیید و تأکید سخن خود به قرآن و حدیث توسل جستند و با تمسک به این دو، برای اندیشه‌های خود تکیه گاه محکمی ایجاد کردند. اما در این‌میان صوفیان ایرانی، هم به‌دلیل نیاز به تکیه‌گاه و هم برای مقابله با مخالفان خویش، به قرآن و حدیث نیاز بیشتری داشتند. به‌همین دلیل آیات و احادیث در متون عرفانی، بیش‌از متون دیگر تجلی یافته است. عارفان، اگرچه به صورت‌ها و قالب‌های نمایش آیات و احادیث نظیر تلمیح، اقتباس، تضمین و شکل‌هایی از این دست بی‌توجه نبودند، اساساً به‌دلیل معنا و باطن­گرایی، از بطن­ها و معناهای پنهان قرآن بهره­ها بردند و با تأویل‌های ذوقی خود راه فهم‌های تازه‌تری را پیش پای مسلمانان نهادند. شبستری با تکیه بر میراث صوفیانۀ عظیمی که در اختیار داشت و نیز به ‌دلیل دانش­اندوزی و قرآن‌آموزی، توانست با استناد به آیات و احادیث، جهان‌بینی خود را تدوین نماید. داده‌های این مقاله کتابخانه‌ای است که با روش کیفی توصیف شده‌است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شبستری در تمام موارد عناصر جهان‌بینی خود را به قرآن یا حدیث تکیه داده است.