فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در داستان‌های اساطیری و حماسی ملّی ایران، ساخت و ابداع بسیاری از نمودهای مدنی زندگی بشر به شاهان و بزرگان نسبت داده شده است. گشتاسپ کیانی، به عنوان پادشاهی که در تاریخ اساطیری ایران شخصیتی دوگانه دارد از این موضوع برکنار نمانده و برخی از جنبه‌های نوآوری بشری به وی منسوب شده است. در این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده، با بررسی متون مختلف اعم از اوستا، متن‌های دینی پهلوی، شاهنامه، متن‌های تاریخی و طومارهای نقالی، نمونه‌هایی از نوآوری‌ها و آداب و رسوم زندگی انسان ایرانی که در روزگار گشتاسپ مجال ظهور یافته‌اند استخراج شده است. در متن اوستا و متون پهلوی، به ندرت نشانه‌ای از کردارهای مدنی گشتاسپ به دست می‌آید؛ مگر ساخت آتشکده‌ها که با توجه به ظهور زردشت در زمان گشتاشب، نسبت دادن این موضوع به گشتاسپ توجیه‌پذیر می‌نماید؛ اما در متن‌های تاریخی، کارهایی چون بنیاد گذاشتن رسم دیوان، آبادگری زمین و... به گشتاسپ نسبت داده شده که به نظر می‌رسد همگی برساختۀ دوران اسلامی بوده است. در نتیجۀ تحقیق خواهیم دید که احتمالاً مورخان و مؤلفان متون تاریخی دورۀ اسلامی، برای زدودن چهرۀ اساطیری و ارائۀ تصویری تاریخی از گشتاسپ، برخی نوآوری‌های تاریخی بشر را به وی نسبت داده‌اند.