فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از­ مباحث مهم در­ عرفان اسلامی، نفس، انواع­ و­ اطوار­ آن است. مساله نفس به ­حدی حایز اهمیت است که تقریباً تمام عرفا به طرح آن پرداخته­اند. چنان­که از زوایای مختلفی مانند منشأ خلقت نفس، درجات نفس و ­عملکرد آن، مورد ­بحث واقع شده است. به نظر ­می­رسد که بزرگان عرفان اسلامی، اگرچه در ­برخی موضوعات درباره نفس یکسان عمل کرده­اند اما گاهی نیز به مبحثی خاص پرداخته­اند که نشان از نحوه نگرش ویژه آن­ها به موضوع نفس دارد. « عین­القضا ة همدانی» که از­ عرفای صاحب­نظر در­ عرفان اسلامی محسوب می­شود. درباره نفس سخنانی بیان کرده که د­ر نوع خود دارای تازگی و اهمیت است و می­توان مشابهت فراوانی میان گفته­های وی و «ادموند­ هوسرل» فیلسوف بزرگ پدیدار­شناس یافت. یکی ­از ­مصادیق مطالعات تطبیقی بیان شباهت­های فکری میان دو­اندیشمند است که الزاما از ­هم تأثیر­نپذیرفته­اند. در این ­مقاله به­ شیوه تحلیلی_تطبیقی،­ بنابر­ نظریه­ «حیث التفاتی» ­از «هوسرل» به بررسی دیدگاه­های خاص وی درباره نفس انسانی پرداخته شده و ­از­ آن­جا که­ میان وی و « عین­القضا ة » در پاره­ای از ­مباحث مربوط به نفس­ انسان تشابهات جالب­­ توجهی وجود­ دارد. نظریه «هوسرل» با دیدگاه «عین ­ القضاة همدانی» مطابقت داده شده و­ براساس چهار­ مبحث مهم و ­کلی به بیان دیدگاه­های مشابه آنان پرداخته. یکی از­دستاوردهای این مقاله، تبیین رابطه میان عقل و ­نفس در هنگام شهود­ عرفانی است که هر دو ­اندیشمند معتقدند: عقل در­آن لحظه، حضور دارد اما از ­تحلیل نوع و کیفیت آن عاجز است.