بررسی جلوههای مقاومت و ظلمستیزی نهضت جنگل در شعر معاصر ایران با تکیه بر شاعران گیلان
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، گیلان، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران.
4 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران.
doi
چکیده
قیام جنگل در اواخر دورۀ قاجاریه، برای مبارزه با استعمار انگلیس و روس، با رهبری میرزا کوچک خان، اعلام موجودیت کرد. این نهضت یکی از بزرگترین هستههای مقاومت مردم ایران در برابر بیگانگان بود که در سطحی وسیع بر زندگی و هنر و ادبیات ایران، بهویژه بر شعر و ادب گیلان، اثری چشم گیر داشته است. با شکلگیری این نهضت، بسیاری از شاعران، برای توصیف چیستی و چگونگی قیام جنگل و وصف قهرمانیهای رهبر آن، از نشانههای زبانی استفاده کردند. بیگمان، جنگل و نشانههای فراوان قلمرو معنایی آن، مثل درخت، شاخه، برگ، و حتی چشمه و صخره و حیوانات، همان معنا را ندارند که در شعر پیشاز این نهضت از آنها در ذهن داریم. زیرا گویندگان برای بازنمود احوال جنگل و جنگلیها، از این نشانهها نماد ساخته آن در کنار چهرههای اسطورهای بهکار برده و رابطۀ نزدیک ادبیات و جامعه را نشان دادهاند. این پژوهش با هدف شناساندن گوشههایی از دیدگاههای سخنگویان دربارۀ قیام جنگل و وجوه ظلم ستیزی و کسب آزادی خواهانۀ آنها انجامشده و حاصل آن نشان میدهد که غالب شاعران با بیان ویژگیهای نهضت، با میرزا و یارانش همدلی کردهاند. اطلاعات این پژوهش با روش کتابخانهای گرد آمده و با استفاده از روش کیفی تحلیل شدهاست.
