دوزخ در شعر سنائی غزنوی (توصیف ها و برداشت های مُتفاوت با قرآن)

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.

doi
چکیده

سنائی غزنوی دوران‌سازترین شاعر زبان فارسی است، یعنی شعر را می‌توان به قبل و بعد از سنائی تقسیم کرد. از همین روی است که بسیاری از افکار، باورها و موضوعات نیز در شعر سنائی متفاوت از شاعران پیش از وی یا معاصر با اوست. برداشت‌های متفاوت سنائی از قرآن، حکایت از اِشراف و تسلّط بسیار وی بر قرآن دارد. از جمله موضوعاتی که در شعر سنائی می‌توان با استناد به آن به این برداشت‌ها، تعابیر و تصاویر متفاوت از قرآن تأکید کرد؛ موضوع دوزخ و جلوه‌های مربوط به آن است. یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد سنائی به عنوان شاعری مُتشرّع و عارف، جهنّم را جایگاهی برای عذاب گناهکاران در حیات اخروی می‌داند؛ امّا توصیف‌ها، برداشت‌های شاعرانه و دریافت‌های باطنی وی از مفهوم جهنّم، گاهی متفاوت و حتّی مُغایر با قرآن است و برخی از توصیفات وی از جهنّم و جهنّمیان، مُطابق هیچ کدام از آیات قرآن نیست. این برداشت‌های متفاوت از آیات قرآنی در شعر سنائی، صرفاً ماهیّت اقناعی دارد و شاعر کوشیده است با احتجاج و حجیّت بخشی به سخنان خود مُخاطب را اقناع و با خود همراه سازد. واژه‌های کلیدی: جهنّم‌، دوزخ، سنائی غزنوی، قرآن کریم