فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نشانه‌شناسی اجتماعی به بررسی نشانه‌های اجتماعی متن می­پردازد. ­کاربرد نشانه­ها در آثار ادبی، بیان­گر شرایط اجتماعی، سیاسی، فرهنگی در بافت اجتماع است. هدف پژوهش حاضر تحلیل حکایت پادشاه و کنیزک مثنوی با رویکرد نشانه­شناسی اجتماعی است که به روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته­است. در این حکایت، بر اساس تقسیم بندی پیر گیرو نشانه­های هویتی با زیر مجموعۀ شغل، مرتبة اجتماعی، دین، فرهنگ، مکان، زمان، خوراک، پوشاک و نشانه­های آداب­معاشرت با زیر مجموعة حالات و اطوار، لحن، ارتباط کلامی و غیر کلامی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از آنست که بیشترین نشانه­های هویتی در این متن شیوة خاص رفتاری و گفتاری پادشاه و رمزگان قدرت اوست. عشق به کنیز رمزگان عرفانی است که شاعر از آن بهره برده و نشانه­های دینی و فرهنگی، بر دین اسلام و فرهنگ عرفانی تأکید دارند. پس شغل و طبقة اجتماعی، زمان و مکان مطرح هستند و خوراک کم­کاربردترین نشانة هویتی است. از نشانه­های آداب­معاشرت، لحن بیش از همه به چشم می­آید که در کل متن تعلیمی است. لحن­های نیازمندانه، خواهش­گرانه، مشتاقانه، آمرانه، ستایشگرانه و... در خدمت پیشبرد اهداف شاعر به کار گرفته شده­اند. شیوة ارتباطی کلامی و غیرکلامی، در خدمت تعلیم مباحث دینی، عرفانی است. شاعر از نشانه­های ظاهری، اطوار و حالات برای القای پیام مسلط متن یعنی جایگاه عشق حقیقی ­بهره برده­است.