فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دارابنامه، اثر محمد بیغمی، قصه­ای حماسی-عیاری، متعلق به قرن نهم هجری و از جمله قصه­های عامیانه است. قصّه­های عامیانه برخی عناصر روایی مشترک دارند که آن­ها را از شکل و ساختار روایی واحد برخوردار کرده است و داستان­گزاران به این الگوها پای­بندند و به یاری همین عناصر و شگردها، ساختمان قصّة خود را سامان می­دهند. نگارندگان در این پژوهش در پی بررسی دارابنامه از نظر شکل و عناصر روایی و پاسخ به این پرسش اصلی هستند که آیا این قصه مبتنی بر الگوی روایی و ساختاری قصه­های عامیانة ایرانی است یا خیر؟ نتیجة بررسی­ها نشان می­دهد که قصة مذکور از همان الگو پیروی کرده و از نظر شکل و ساختمان دارای همة عناصر روایی مشترک میان قصه­های عامیانه است. عبارات آغازین، حضور راوی و نقّال در داستان، نامه­نگاری، رؤیا­پردازی، مداخلة نیروهای طبیعی و فراطبیعی در قصّه، شیوه­های جنگ و شکل عاشق شدن قهرمان از جمله عناصر و شگردهایی است که در دارابنامة بیغمی مورد استفادة داستان­گزار قرار گرفته و از منظر شکل­شناسی آن را پیرو الگوی کلان روایی این قصه­ها قرار داده است؛ به­گونه­ای که در مقایسة آن با دیگر قصه­های عامیانة ایرانی، شباهت کامل در ساختار روایی­شان مشاهده می­شود.