ردیف آغازین، مبحثی نوین در ادبیّات فارسی با رویکرد به اشعار حمید مصدق
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران
doi
چکیده
حمید مصدق از شاعران نسل دوم شعر نیمایی در دهۀ سی و چهل شمسی است که عناصر زبانی و آوایی را در خدمت بیان بهتر کلام خود گرفته و هماهنگی آوایی و موسیقایی خاصی به کلامش بخشیده است، سبکشناسی لایهای، دانشی است که یک اثر را در لایههای مختلف آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک بررسی میکند. یکی از برجستگیهای سبکی که در حیطۀ سبکشناسی لایهای قرار میگیرد، کاربرد ردیفها در آغاز بندها و اشعار مصدق است که پدیدهای خلاف عادت و زیباست. تأثیر و سهم این کاربرد نوپدید، میتواند مبحثی جدید در بلاغت ادبی بهعنوان «ردیف آغازین» باز کند که در ادبیّات فارسی، تأثیرگذار و بهعنوان الگویی جدید، مورد استقبال شاعران قرار گیرد. این پژوهش که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی انجام شده، به این کاربرد خلّاقانه که سهم زیادی در به خاطر سپردن شعر مصدق در ذهن و زبان مردم کوچه و بازار داشته، بهعنوان الگو و روشی نوین در زبان و گفتار شاعران توجّه دارد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که اقبال و محبوبیت دفترهای آغازین با حافظۀ مردم و مخاطبان، رابطۀ تنگاتنگ و مستقیمی با «ردیفهای آغازین» در شعر مصدق دارد. این مبحث نشاندهندۀ نوآوری در استفاده از زبان و شیوههای شعری است و میتواند در فرآیند تکامل و تحوّل ادبیات فارسی نقش مهمی داشته باشد.
