تحلیل محتوایی و ساختاری مدایح دینی حسین منزوی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

2 استادیار گروه ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

4 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

doi
چکیده

مدیحه­سرایی از موضوعات غالب شعر فارسی است. در تحقیق حاضر ابتدا مدح در لغت و اصطلاح بررسی شده، سپس ضمن معرفی حسین منزوی و بیان جایگاه برجسته او در شعر معاصر، مدایح دینی وی از حیث محتوا و ساختار بررسی شده است. روش پژوهش کتابخانه­ای، نوع پژوهش اسنادی- توصیفی و جامعه آماری اشعار آیینی حسین منزوی بود که نمونه­هایی از اشعار وی از جمله تماشای ایزدی، آئینۀ تاریخ، پیلۀ بهشت، گنج شایگان، باغ نرگس و ... مورد بررسی قرار گرفت. منزوی به عنوان شاعری شناخته می­شود که در عرصة غزل به موفقیت­های بزرگی دست یافته و شهرت وی بیشتر به خاطر غزل­های اوست؛ اما در کنار این غزلیات بخش دیگری از اشعار خود را به مسائل مذهبی نیز اختصاص داده است. وی در مثنوی­ها و قصایدی به مدح ذات مقدس باری تعالی، ساحت مقدس پیامبر اکرم (ص) و بیشتر ائمه، پرداخته است. شیفتگی و علاقمندی شاعر در مدح ائمه اطهار (ع) و پیامبران و توجه به مضامین الهی و انسانی، ذیل اومانیسم اسلامی حائز اهمیت است. مضامین نهفته در این مدایح دینی همان مفاهیمی است که در دوره­های پیشین مشاهده می­شود و جز در برخی موارد اثری از نوآوری در مضمون این قصیده­ها دیده نمی­شود. شاعر با بهره­گیری از عاطفة صادقانه، واژه­ها و ترکیب­هایی ساده را برای القای این مضامین برگزیده است. از حیث ساختاری نیز مجموعه­ای از تناسب­ها و توازن­های آوایی و واژگانی و نحوی، ساختار نظام­مندی به قصیده­های دینی منزوی بخشیده است.