فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعدیل ساختاری مجموعه‌ای از اصول و سیاست‌های اقتصادی مشخص است که از دهه 1980 تاکنون، توسط نهادهای مالی جهانی مانند صندوق بین­اللملی پول، بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی - موسوم به اجماع واشنگتن - تدوین شده و اجرای همه‌جانبه آنها به کشورهای گوناگون، خصوصاً کشورهای پیرامونی- در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین - توصیه شده است. تعدیل ساختاری ریشه در مکتب فلسفی و اقتصادی نئولیبرالیسم دارد که اساس آن کمینه‌سازی نقش و جایگاه دولت و گسترش قواعد و مناسبات بازار به ابعاد و حوزه‌های مختلف حیات اجتماعی، تا بیشترین حد ممکن است. الگوی تعدیل ساختاری، در جمهوری اسلامی ایران در سال‌های پس از خاتمه جنگ تحمیلی از جانب رئیس‌جمهور و مسئولانِ ارشد دولت سازندگی مورد پذیرش و اجرا قرار گرفته و متعاقباً توسط دولت‌های موسوم به اصلاحات، مهرورزی و اعتدال نیز دنبال شده است. در مقالۀ حاضر ابتدا بنیان‌های نظری نئولیبرالیسم و تعدیل ساختاری مورد بررسی قرار گرفته و سپس فرایند تاریخی و تبعات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن در جمهوری اسلامی ایران تحلیل می‌شود.