تأثیر فرهنگهای غیربودایی در انتظام دینی بودیسم مهایانه
نویسندگان
1 استادیار گروه باستان شناسی دانشکده ابیات دانشاه لرستان
2 استادیار گروه معارف، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان.
3 استادیار گروه باستان شناسی، دانشگاه نیشابور.
doi
چکیده
به زعم برخی از دینشناسان، صورتبندی نظاممند الاهیّات مهایانه عمدتاً مرهون بسط فلسفیعرفانی آموزههای بودیسم سنّتی (تهراواده) است. با وجود این، تأثر از ادیان و فرهنگهای غیربودایی و سازگاری با فرهنگها و سنتهای دینی بومی نیز در آن نقش بسزایی داشتهاند. پژوهش حاضر به روش توصیفیتحلیلی در پی تبیین مشابهتها و تأثیر فرهنگهای غیربودایی بر انتظام دینی مهایانه است و یافتههای آن نشان میدهد که تأثیر هندوئیسم بر بودیسم نهتنها در زمینۀ کیهانشناسی و مجموعۀ معبودهای مهایانهای، بلکه در مناسک و ادبیات مهایانه نیز دیده میشود. فرهنگ ایرانی عمدتاً بر بوداشناسی، نجاتشناسی و خلق معبودهای شخصیِ مهایانه تأثیر داشته و ظاهراً اثربخشی فرهنگ یونانی مخصوصاً در زمینۀ هنر قدسی و شمایلنگاری است. انعطافپذیری مهایانه در مواجهه با ادیان خاور دور نیز عمدتاً در زمینۀ یزدانشناسی مهایانه قابل تفحّص است.
