تحلیل سفر کیخسرو در شاهنامه بر اساس کهن الگوی «سفر قهرمان» جوزف کمپبل
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد فردوس، دانشگاه آزاد اسلامی، فردوس، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران.
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد فردوس، دانشگاه آزاد اسلامی، فردوس، ایران.
doi
چکیده
اسطوره در کنار حماسه یکی از اجزای اصلی شاهنامه است و جوزف کمپبل قهرمانان اسطورهای را در پرتو روانشناسی مدرن بررسی میکند، مبنی بر اینکه همۀ افسانهها و حماسهها با روان انسان پیوند دارند و آنها مظاهر فرهنگی نیاز جهانی برای توضیح واقعیتهای اجتماعی، کیهانی و معنوی هستند. هدف این پژوهش این است که با بهرهگیری از نظرّیۀ روانشناسی به تحلیل ویژگیهای قهرمان و کهنالگوی سفر قهرمان از دیدگاه جوزف کمپبل پرداخته شود و از آنجا که شاهنامۀ فردوسی نشان دهندۀ اسطوره شناختی و بینش خردمندانۀ فردوسی است، این ویژگی قابلیت مناسبی به آن میدهد که از دیدگاه کمپبل که اصول اخلاقی جوامع را بر اساس اسطوره میداند، تحلیل شود. این پژوهش به روش(توصیفی _ تحلیلی) و استفاده از دادههای کتابخانهای تدوین یافته است. میتوان مهمترین نتیجۀ پژوهش حاضر را چنین برشمرد: الگوی سفر قهرمان جوزف کمپبل برای تحلیل سفر قهرمان در نبرد بزرگ کیخسرو منطبق است. اما برخی مراحل مانند رد دعوت، زن وسوسهگر، ملاقات با خدابانو، فرار جادویی در سفر قهرمان دیده نمیشود و مهمترین شاخصۀ این داستان، عدم وجود شخصّیت زن در سفر قهرمان است. در این داستان کیخسرو داوطلبانه سفر را آغاز میکند.
