اقتباسات تصویری شعر منوچهر آتشی از تصویرهای کلاسیک با تکیه بر نظریة ترامتنیت ژنت

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
چکیده

تقلید و الهام از آثار ادبی گذشتگان، در شکل گیری آثار نو و خلاقانه مؤثر است. بررسی تأثیر متون بر یکدیگر تحت عنوان ترامتنیت مطالعه می¬شود. این نظریه برآن تأکید دارد که یک اثر ادبی تنها در ارتباط با سایر آثار ادبی قابل تعریف و درک است؛ نویسنده یا شاعر از افکار بسیاری از آثار پیش از خود و یا معاصر با خود تأثیر می‌پذیرد و این افکار در آفرینش اثر او نقش دارند. ترامتنیت به ساختار روایت و روابط حاکم بر آن نظر دارد و نشان دهندة تأثیر و حضور یک متن در متن دیگر است. قبل از ژنت افرادی مثل کریستوا نیز تاملی در روابط بین متون داشته¬اند اما نگاه آنان تنها بر روابط بینامتنی بین متن¬ها بوده است و از بخش¬هایی مثل دیباچه¬ها، مقدمه¬ها، نوع خط، مصاحبه¬های بعد از توزیع متون و حتی اندیشه¬هایی که در یک اثر بوده و در اثر دوم هم وجود داشته غافل بوده¬اند که ژنت در نظریة ترامتنیت خود این خلل را مرتفع نمود. در این جستار تلاش می¬شود تا «اقتباسات تصویری شعر منوچهر آتشی از تصویرهای کلاسیک با تکیه بر نظریة ترامتنیت ژنت » بررسی گردد. این پژوهش با هدف بنیادی به شیوۀ توصیفی- تحلیل و تطبیقی است که با روش ترامتنیت با رویکرد بیش متنی صورت گرفته است. در جمع¬بندی نتایج این پژوهش چنین به نظر می¬رسد که مواردی که آتشی از تصویر شاعران کهن استفاده کرده بسیار اندک است. این روابط در عملیات بینامتنی در حوزه¬های همانگونگی از گونه پاستیش و تراگونگی از نوع جایگشت قرار می¬گیرند.