سنجش پویایی‌های اتصالات فرکانسی و ریسک سیستمی در بازار سهام ایران

نویسندگان

1 اقتصاد نظری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

2 اقتصاد نظری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

3 دانشجوی اقتصاد مالی-اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی

doi
https://doi.org/10.71818/ecj.2025.1062681
چکیده

هدف اصلی مقاله حاضر، بررسی انتقال ریسک در مجموعه‌ای از صنایع بورسی بازار سهام ایران از طریق ترکیب اتصالات فرکانس (بارانیک و کرهلیک، 2018) با رویکرد اتصالات مستخرج از خودرگرسیون برداری با پارامترهای متغیر در طول زمان (آنتوناکاکیس و همکاران، 2020) است. در این مقاله با تمرکز بر تلاطمات بازده 20 صنعت طی دوره زمانی 01/07/1388 تا 31/06/1402، شاخص‌های اتصالات پویا و ایستا در بازه فرکانس اندک، میانه و بالا برآورد می‌شوند. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که: نخست، هم‌حرکتی بسیار قوی طی زمان در صنایع بورسی وجود داشته و در سال‌های اخیر، بیش از 80 درصد تلاطمات هر صنعت، ریشه در ریسک سیستمی دارد. دوم، سرریز تلاطمات عمدتاً در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت رخ می‌دهد و اتصالات بلندمدت در بازار سهام عموماً نقش کلیدی ندارد. سوم، کانه‌های غیرفلزی، املاک و فلزات اساسی بزرگترین انتقال‌دهندگان تلاطمات در بازار سهام محسوب می‌شوند و در مقابل، صنایع قند و شکر، حمل و نقل و فرآورده‌های نفتی، دریافت‌کنندگان اصلی شوک‌ها هستند. چهارم، فرآیند انتقال ریسک در اغلب صنایع به سرعت انجام می‌شود به‌طوری‌که بیش از 70 درصد تلاطمات در بازه زمانی 1 تا 10 روز کاری انتقال می‌یابد. پنجم، اتصالات قوی و دوطرفه‌ای بین چهار صنعت بزرگ کامودیتی‌محور وجود دارد. تحلیل اتصالات بین‌بخشی از یک سو به منزله راهنمای مهمی در تدوین سیاست‌های محرک رشد و طراحی اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از انتشار ریسک سیستمی برای سیاستگذاران محسوب می‌شود و از سوی دیگر ابزاری کارآمد برای تشکیل سبد بهینه سرمایه‌گذاری در انطباق با ریسک‌های سیستمی است.