بررسی تطبیقی جلوههای عشق در اشعار غالب دهلوی و صائب تبریزی
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
3 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
doi
چکیده
یکی ازگستردهترین و مهمترین مباحث ادبیات عرفانی و غنایی، عشق و مفاهیم آن است. بسامد بسیار این مضمون در متون ادب فارسی، اهمیت آن را نشان میدهد. از قرن ششم که مفاهیم عرفانی با اشعار و غزلیات سنایی به عرصه شعر و ادب فارسی وارد شد عارفان و شاعران بزرگی همچون عطار، مولانا، سعدی و حافظ، آموزهها و مفاهیم عاشقانه و عرفانی را به طور گسترده در آثار خود به کار بردند. در این جستارکه با شیوهی توصیفی تحلیلی نوشتهشده، جلوههای مختلف عشق در اشعار صائب تبریزی و غالب دهلوی، با رویکرد تطبیقی بررسی و تحلیل شدهاست. صائب تبریزی در قرن یازدهم و غالب دهلوی در قرن سیزدهم از سرآمدان شعر سبک هندی در ایران و شبه قارۀ هند هستند. یافتههای تحقیق نشان میدهد: صائب تبریزی و غالب دهلوی علاوه بر بهرهمندی از آموزههای اسلامی، عرفانی و آیین هندو از شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نیز تأثیر پذیرفتهاند. هر دو شاعر به مفاهیم مشترک و کلاسیک عشق همچون: وحدت وجود، تقابل عقل و عشق، فطری بودن، شجاعت و گرهگشایی و تسلیم و رضا اشاره کردهاند. در شعر صائب توجه به مفاهیم اجتماعی عشق، فلسفه رنج، عشق و شعر همچنین وطن نمود چشمگیری دارد که از وجوه افتراق شعر او با غالب دهلوی محسوب میشود. اما غالب در تبیین عشق، بیشتر به جنبههای فردی، درونی و روحی خود اشاره دارد.
