بررسی و تحلیل رفتارها و حالات معشوق در شعر مکتب وقوع؛ مطالعه موردی غزلیات هلالی جغتایی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
چکیده

در طول دوره های مختلف، مفاهیم ومضامین عاشقانه اصلی ترین موضوع غزل فارسی بوده است. توصیف عشق در مکتب وقوع، از سنت عرفانی برید و به‌سادگی گرایید و با زبانی واقعی وصریح به توصیف احساسات عاشق و معشوق وجزئیات رفتار آنها پرداخت. در این مقاله جلوه‌های ناز به‌عنوان یکی از رفتارهای معشوق در غزلیات هلالی جغتایی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. هدف پژوهش، شناخت پژوهشگران از زیبایی‌ها و زوایای فکری و ادبی اشعار هلالی به‌عنوان یکی از نمایندگان مکتب وقوع می‌باشد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد در غزلیات هلالی، جلوه‌های ناز بسامد بسیار زیادی دارد و می‌توان آن را به‌عنوان یکی از ویژگی‌های سبکی او در سطح اندیشگانی تبیین کرد. پربسامد بودن انواع ناز معشوق در اشعار این شاعر بیانگر سادگی اندیشه و مستقیم گویی او، واقعی بودن حالات بین عاشق و معشوق و خوار بودن عاشق در برابر معشوق که همه متأثر از مکتب وقوع است. شاعر در توصیف جلوه‌های ناز به‌صورت هدفمند از ابزارهای بلاغی و انسجام متن، مخصوصاً تکرار، تضاد و متناقض نما بهره زیادی برده است. پژوهش به شیوه‌ی اسنادی –کتابخانه‌ای و به روش توصیفی-تحلیلی انجام‌شده است.