تحلیل طرحوارههای تصویری- حجمی شادی در غزلیات حافظ، شهریار و ابتهاج
نویسندگان
1 هیات علمی
2 هیات علمی
3 دانشجوی دکترای گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی (ره)، شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
طرحوارة حجمی شاخهای نو پا از معنیشناسی در مکتب شناختی است که هرگونه شناخت و بیان تجارب انتزاعی در قالب مفاهیم محسوستر را کاربردی استعاری میداند. هدف از نگارش این پژوهش، تبیین مفهوم شادی با استفاده از طرحوارة حجمی در چارچوب زبانشناسی شناختی است که در نتیجه تعامل انسان به کمک تجربهاي که از بودن خود در چيزي يا بودن چيزي در خود دارد، و برگرفته از زندگی تجربی، فرهنگی و عملکرد ذهنی انسان در درک مفاهیم انتزاعی را میسر میسازد، مورد کنکاش قرار میدهد. پژوهش حاضر در ساخت و گزينش استعارههای مفهومی شادی در غزلیات حافظ، بهعنوان مبنای کار و تأسی شهریار و ابتهاج بهعنوان شاگردان مکتب حافظ، با تأثیرپذیری از افکار او، به مفهوم شادی در حوزة طرحوارة حجمی در غزلیاتشان به شیوة توصیفی- تحلیلی میپردازد و میکوشد تا به این پرسش پاسخ دهد که مفهوم شادی چگونه از طریق طرحوارههای حجمی در اشعار این سه شاعر، محسوس شده است. نتیجه بررسیها نشان میدهد این سه شاعر، برای بیان ابعاد گوناگون شادی، از حوزههای تجربی و انتزاعی متعدد و متفاوتی بهره گرفتهاند. طرحوارة حجمی شادی در غزلیات حافظ در حوزة ظرف «دل و بنا»، در حوزة مظروف «شیء، گل، شکوفایی و مژده» برجسته شده است. در غزلیات شهریار، حوز ة ظرف «شهر» حوزة مظروف «جام، شیرینی، باده، فهم و آرامش» و در غزلیات ابتهاج، حوزة ظرف «باغ» حوزة مظروف« وصال، خیال، گنج و غم» پر رنگ شده است
