بررسی و تحلیل اضطراب‌ها و مکانیسم‌های دفاعی هما و اما بواری بر مبنای روانکاوی فروید

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران(نویسنده مسئول)

2 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
چکیده

در این پژوهش اضطراب ها و مکانیسم‌های دفاعی هما در رمان شوهرآهوخانم از علی محمد افغانی و اما بواری در رمان مادام بواری نوشته گوستاو فلوبر از دیدگاه روانکاوی فروید مورد تحلیل و تطبیق قرار می­گیرند. مهم­ترین مساله­ی پژوهش حاضر این است که در روند روایت داستان پابه‌پای ارتباط با شخصیت­های ضدقهرمان، اضطراب‌ها و کشمکش­های روحی و روانی این دو شخصیت و هم چنین مکانیسم­های دفاعی آنها در مواجهه با این اضطراب­ها با روش توصیفی- تحلیلی‌ مورد بررسی قرار می­گیرد. اما بواری شخصیتی غیرمتعارف است، او بیشتر از آن که در واقعیت زندگی کند، رویاهای خود را دنبال می کند. او با عشقی غیرمتعارف با دو مرد وارد رابطه و باعث نابودی خود و خانواده‌اش می‌شود. هما نیز شخصیتی غیرمتعارف است. او در شهر به بدنامی شهره است. به زندگی یک مرد متاهل وارد و باعث بدبختی و فلاکت یک خانواده می‌شود. هر دو زن در این داستان‌ها از نظر ساختار شخصیت دچار عدم تعادل هستند. پیامد عدم تعادل در ساختار شخصیت هما و اما بواری سبب اضطراب‌های مکرر می‌شود. اضطراب‌های هما و اما بواری از نوع روان نژندی و اضطراب اخلاقی هستند. اما بواری برای کاستن اضطراب­هایش از غالب مکانیسم­های دفاعی: سرکوبی، والایش یا تصعید، تبدیل یا هیستری، جابه‌جایی، بازگشت یا سیر قهقرایی، برون‌فکنی، همانند سازی، واکنش‌سازی و دلیل‌تراشی استفاده می‌کند. همچنین هما، از هیستری، بازگشت، دلیل‌تراشی، برون‌فکنی و واکنش‌سازی استفاده می‌کند، در مقایسه با اما بواری، هما از مکانیسم‌های دفاعی کمتری استفاده می‌کند.