فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صفت تکرار از پدیده‌های ضروری و محتومی است که در فرایند خلاقیت ادبی آثار هنری و ادبی بویژه شعر و علی­الخصوص در حوزۀ موسیقی آن نقش بسیار مؤثری ایفا می‌کند. تکرار یکی از عوامل مهّم در شکل­گیری قالب‌های شعر فارسی و به­ویژه قالب مثنوی اعم از حماسه‌های پهلوانی و حماسه­های عرفانی بوده است. بی تردید صفت تکرار در شکل گیری و تکوین مثنوی‌های چهارگانه عطار: منطق­الطّیر، مصیبت­نامه، الهی­نامه و اسرارنامه که از ثوابت بنیادی منظومۀ شمسی شعر عرفانی به شمار می‌روند، بسیار مؤثر بوده است. در این جستار با روش توصیفی-تحلیلی این صفت را در مقدمه این مثنوی‌ها و با تکیه بر نعت حضرت امیر (ع) بررسی شد و نشان داده شد، که این فرایند در ادبیّت و امر روایت داستانی این مثنوی‌ها چه میزان تأثیرگذار بوده است. همچنین از این رهگذر شگرد ادبی عطار در نوع مواجهه وی با نعت حضرت امیر (ع) را در این چهار اثر بررسی کرده و نشان داده شد که عطار در هر یک از نعت‌های چهارگانه به چه ویژگی‌های شخصیت دینی و فرهنگی حضرت علی (ع) توجّه داشته است و از چه شگردهای ادبی برای تبیین شخصیّت حضرت امیر (ع) سود جسته است. تا توانسته به تعبیر ریتر «دریای جان» و به تعبیر شفیعی کدکنی «زبور پارسی» خلق کند.