فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در عصر کنونی رسانه ­ها به عنوان یکی از منابع اصلی شناخت و کسب اطلاعات قلمداد می­شوند و ابزاری برای انتقال نگرش­ ها و دیدگاه­ ها نسبت به انواع گروه ­های اجتماعی هستند. در پژوهش حاضر، فیلم­ های سینمایی و گروه اجتماعی معلولین مورد مطالعه قرار گرفته ­اند. فیلم به عنوان یکی از منابع شناخت در درک و همچنین تعامل با شرایط و ویژگی­ های افراد دارای معلولیت از ارزش ویژه­ ای برخوردار است. سه فیلم سینمایی ایرانی «حوض نقاشی»، «اینجا بدون من»، «بچه­ های ابدی»، و سه فیلم سینمایی هالیوودی «من پیش از تو»، «من سم هستم» و «مرد بارانی» برای پاسخ به پرسش اصلی مبنی بر چگونگی برساخت معلولیت در سینما و کلیشه ­های موجود در تصاویر بازنمایی شده از افراد دارای معلولیت، انتخاب شدند. به این منظور از رویکرد بازنمایی استورات هال و مفهوم داغ ننگ گافمن بهره بردیم و با کمک روش تحلیل روایت گریماس، فیلم­ های منتخب را مورد ارزیابی قرار دادیم. یافته­ های پژوهش نشان داد که به طور کلی کلیشه­ های منفی از افراد دارای معلولیت، همچنان درونمایة اساسی پرداختن به این گروه در سینما به شمار می­ رود. اگرچه فیلم­ های هالیوودی رویکرد انتقادی ­تری اتخاذ کرده ­اند اما همچنان شاهد کلیشه­ هایی مانند: ترحم ­برانگیز، بار اضافی و تحمیل به جامعه، ترس از معلولان و پیامدهای آن و انزواگرایی در شخصیت ­پردازی معلولان هستیم. در مجموع، تحلیل کارکرد کنش نشان داد که معلولان به تصویر کشیده شده، کارکرد مخالف را در روایت دارند؛ از این مسأله می­توان نتیجه گرفت که نگاه به معلولان، اغلب مانند سد و مانعی در رسیدن فاعل یا قهرمان به خواسته­ و آرزوی­ش بازنمایی شده است.