تحلیل صفات جمالیه و جلالیه خداوند در خلافت انسان (بررسی تطبیقی اشعار مصیبتنامه عطار)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق، قم، ایران.
4 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران.
doi
چکیده
مقاله حاضر به بررسی صفات جمالیه و جلالیه خداوند در اشعار عطار نیشابوری میپردازد. در تفکر اسلامی و عرفانی، صفات خداوند به دودسته جمالیه و جلالیه تقسیم میشود. صفات جمالیه که شامل ویژگیهایی همچون رحمت، زیبایی، مهربانی و محبت الهی هستند، در مقابل صفات جلالیه قرار دارند که به عظمت، قهر، قدرت و عدالت خداوند اشاره دارند. این دودسته از صفات به طور همزمان در جهانبینی اسلامی و عرفانی وجود دارند و هرکدام جنبههای متفاوتی از شخصیت و ذات الهی را نشان میدهند. عطار نیشابوری در آثار خود، بهویژه در مصیبتنامه، به طور زیبا و عمیق این دودسته از صفات را به تصویر کشیده است. در اشعار او، از یک سو، تجلی رحمت و جمال الهی مشاهده میشود که به انسانها امید و عشق میبخشد و از سوی دیگر، قهر و جلال خداوندی را مشاهده میکنیم که عظمت و قدرت او را در برابر خلقت نشان میدهد. مقاله حاضر با استفاده از اشعار عطار و تفسیرهای عرفانی و فلسفی، نحوه تعامل و همزیستی این دودسته صفات در ادبیات فارسی را بررسی کرده و ارتباط آنها را با آموزههای قرآن کریم و متون عرفانی تحلیل میکند. این تحقیق نشان میدهد که چگونه عطار با بهرهگیری از این صفات در آثار خود، مفاهیم عمیق عرفانی و الهی را به شکلی نمادین و معنوی ارائه داده است.
