سنجش اولویت‏های توسعه صنعتی ایران مبتنی بر تعاملات نهادی مستقیم و غیرمستقیم: کاربرد مدل هیبریدی داده-ستانده و MADM

نویسندگان

1 گروه اقتصاده، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران،ایران

2 گروه اقتصاد، دانشگاه دفاع ملی، تهران، ایران ،

3 دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران

doi
10.71818/ecj.2025.1062496
چکیده

صنعت به‌عنوان بخش پیشرو در توسعه اقتصادی بسیاری کشورها نیازمند آن است که تعامل میان زیربخش‌های آن تبیین و شدت اثرات خالص و نفوذ صنایع در یکدیگر بررسی گردد. ازاین‌رو ضروری است تا بر اساس الگوهای تعادل عمومی (مبتنی بر ماتریس داده-ستانده)، نظام اولویت‌بندی صنعت ایران مشخص شود. بر همین اساس در این پژوهش با مبنا قراردادن آخرین جدول داده-ستانده رسمی منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، نخست با استفاده از روش DEMATEL که قابلیت محاسبه شدت اثرات مستقیم و اثرات غیرمستقیم را تا آخرین حلقه دارد، تعامل بخش‌های صنعت تحلیل شده و از ماتریس اثرات کل DEMATEL که دربردارنده اثرات مستقیم و اثرات غیرمستقیم تا حلقه نهایی است، جهت ارائه بهترین نتایج استفاده شده است. بالاترین تعامل به ترتیب بخش‌های ساخت وسایل نقلیه موتوری، تریلر و نیم تریلر، ساخت کک، فرآورده‌های حاصل از تصفیه نفت و سوخت‌های هسته‌ای و ساخت فلزات اساسی دارا هستند. بالاترین اثرگذاری خالص به ترتیب در بخش‌های ساخت کک، فرآورده‌های حاصل از تصفیه نفت و سوخت‌های هسته‌ای، ساخت فلزات اساسی و ساخت چوب و محصولات چوبی مشاهده می‌شود. در نهایت نتایج به‌کارگیری روش ANP نشان می‌دهد که بالاترین اولویت بخش‌های صنعت ایران به ترتیب متعلق به ساخت وسایل نقلیه موتوری، تریلر و نیم تریلر، ساخت محصولات غذایی و انواع آشامیدنی و ساخت ماشین‌آلات و تجهیزات طبقه‌بندی نشده است