بررسی تاثیر تکانه‌های داخلی و خارجی بر تراز تجاری کشور ایران در دوران رکود و رونق اقتصادی، تحت مدل تغییر رژیم سوئیچینگ

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 استادیار دانشکده اقتصاد و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

3 گروه اقتصاد ،واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی تهران،ایران

4 عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.تهران.ایران

doi
10.71818/ecj.2026./1062591
چکیده

مطالعه حاضر بدنبال بررسی تاثیر تکانه‌های داخلی و خارجی بر تراز تجاری کشور ایران در دوران رکود و رونق اقتصادی می‌باشد. برای این منظور با استفاده از مدل چرخشی و تغییر رژیم مارکوف سوئیچینگ اثر متغیرهای مطالعه طی بازه زمانی 1990 تا سال 2021 مورد بررسی واقع می‌گردد. مطابق نتایج تخمین مدل؛ تکانه‌های منفی نرخ ارز، قیمت نفت، نقدینگی، تورم، نرخ سود تسهیلات و تحریم اقتصادی در دوران رکود اثر منفی بر تراز تجاری دارند. همچنین تکانه‌های مثبت نرخ ارز، قیمت نفت و حجم نقدینگی در رژیم رونق اثر مثبت بر تراز تجاری دارند. مطابق نتایج، تحولات ساختاری در اقتصاد، تحریم، سیاست‌های اقتصادی دولت، تراز تجاری را تحت‌تأثیر قرار داده است. اثر منفی تکانه‌های منفی قیمت نفت و نرخ ارز در دوران رکود بر تراز تجاری کاملاً با انتظارات تجربی و تئوری اقتصادی سازگار است. بطوریکه میزان مواجهه اقتصاد با دوران رکود برای بازه زمانی مورد بررسی در تحقیق حاضر 16 دوره در مقابل 15 دوره رونق می‌باشد. باتوجه‌به پیامدهای گسترده تغییر تکانه‌های داخلی و خارجی بر عملکرد اقتصاد ایران، مدیریت تکانه‌ها بسیار حائز اهمیت است. این امر در شرایط کنونی اقتصاد کشور به‌ویژه با افزایش تحریم‌های اقتصادی، جهش نرخ غیررسمی ارز در بازار آزاد اهمیت بیشتری یافته است.