مدل‌سازی نحوه اثرگذاری کیفیت حسابرسی مالیاتی بر اجتناب مالیاتی (با تأکید بر اثر مقیاس)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران

2 استادیار گروه حسابداری، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

3 استادیار گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران

4 استادیار گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

doi
چکیده

با توجه به تغییرات پرشتاب محیط کسب‌وکار، اهمیت کیفیت حسابرسی مالیاتی در کنترل اجتناب مالیاتی شرکت‌ها افزایش یافته است. لذا هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین کیفیت حسابرسی مالیاتی و اجتناب مالیاتی در شرکت‌های با مقیاس مختلف و تحلیل تفاوت تأثیر آن در شرکت‌های بزرگ و کوچک است. این پژوهش با استفاده از داده‌های مالیاتی 511 شرکت فعال در استان مازندران طی دوره 10  سال (1391 تا 1400) با بهره‌گیری از روش پانل کوانتایل انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که شرکت‌های بزرگ‌تر در مقایسه با شرکت‌های کوچک‌تر، سطح بالاتری از اجتناب مالیاتی دارند؛ همچنین، تأثیر کیفیت حسابرسی بر اجتناب مالیاتی در شرکت‌های بزرگ، بیش‌تر و معنادارتر است. این تفاوت رفتاری با استناد به فرضیه قدرت سیاسی قابل تبیین است که بیان می‌دارد شرکت‌های بزرگ‌تر از طریق نفوذ و لابی‌گری، توان بیش‌تری در کاهش بار مالیاتی خود دارند. لذا، افزایش کیفیت حسابرسی مالیاتی در شرکت‌های بزرگ می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر در کنترل اجتناب مالیاتی مدنظر قرار گیرد. سیاست‌گذاران مالیاتی باید رویکرد متفاوتی در استانداردسازی کیفیت حسابرسی بر اساس اندازه شرکت‌ها اتخاذ نمایند.