تهیه اظهارنامه برآوردی؛ گزارشگری مالی یا حسابرسی مالیاتی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی

2 گروه حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین الگوها و قواعد بهینه برای تهیه (تولید) اظهارنامه برآوردی در راستای اجرای ماده 97 قانون مالیات های مستقیم به دنبال پاسخ به این پرسش است که آیا فرآیند تهیه اظهارنامه مالیاتی برآوردی، انجام حسابرسی مالیاتی محسوب می¬شود یا اینکه بخشی از فرآیند گزارشگری مالی با هدف اعلام درآمد مشمول مالیات است و یا اینکه روشی منحصر به ‎فرد در اجرای قوانین و مقررات مالیاتی است که هر دو مفهوم را در بر می گیرد. جامعه آماری پژوهش، نخبگان و صاحب‌نظران حوزه مالیاتی بوده که با روش نمونه‌گیری گلوله برفی یا زنجیره‌ای و به صورت هدفمند برای مصاحبه انتخاب شده‌اند. بعد از گرفتن نظرات 24 نفر از خبرگان و صاحب نظران در سال جاری، تعداد 18 مورد از تشابهات مفاهیم اساسی جهت مطابقت‌دهی فرآیند و بهره‌گیری از آنها در تعیین الگوها و روشهای تهیه اظهارنامه برآوردی شناسایی شدند. در مرحله بعد، براساس روش کدگذاری باز و محوری، موارد شناسایی شده در شش بخش طبقه‌بندی شدند. اولویت‌بندی ابعاد مطابقت‌دهی شده با استفاده از روش سلسله‌مراتبی نشان می‌دهد مفاهیم طبقه‌بندی شده به ترتیب (1) موضوع فرآیند، (2) محصول فرآیند (3) هدف فرآیند، (4) مسئولیت اجرا و طریقه اجرا، (5) استانداردهای حاکم و طریقه اجرا و (6) ذینفعان فرآیند در تعیین الگوها و روش‌های تهیه (تولید) اظهارنامه برآوردی اثرگذار هستند. این روش‌ها و معیارها می‌بایست به گونه‌ای طراحی و پیاده‌سازی شوند تا ضمن فراهم نمودن شواهد لازم برای اجرای تکالیف مقرر، موجبات دستیابی به ارزش‌های محوری اشاره شده در سند چشم‌انداز توسعه سازمان امور مالیاتی (1399)، را فرآهم نماید. واژگان کلیدی: اظهارنامه برآوردی، گزارشگری مالی، حسابرسی مالیاتی طبقه بندی : JEL M42,H29,H20