مدلسازی حسابداری و گزارشگری مالی در متاورس با رویکرد معادلات ساختاری و عوامل نهادی‌-‌فناورانه

doi
10.71818/ecj.2026.1223371
چکیده

با ظهور متاورس چارچوب‌های سنتی حسابداری و گزارشگری مالی در معرض باز‌تعریف قرار گرفتند و نقش‌های حرفه‌ای حسابداران، نحوه شناسایی دارایی‌ها و شیوه‌های افشا دچار تحول شدند. هدف پژوهش حاضر طراحی و آزمون مدلی مفهومی برای تحلیل الگوی حسابداری و گزارشگری مالی در متاورس با تمرکز بر عوامل نهادی و فناورانه است. پژوهش با روش آمیخته و از نوع کاربردی- توسعه‌ای و توصیفی-همبستگی است. در بخش کمی، داده‌ها از طریق پرسشنامه الکترونیکی از ۳۶۰ مدیر، حسابرس و کارشناس بازار سرمایه گردآوری و پایایی و اعتبار ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ و معادلات ساختاری تأیید گردید. در بخش کیفی نیز ۱۱ مصاحبه نیمه ساختار یافته (۹ مصاحبه اصلی و ۲ تأییدی) با خبرگان حسابداری، فناوری اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی صورت گرفت و داده‌ها با روش میک‌مک و سناریو ویزارد بررسی شد. یافته ها نشان داد پیشران‌های کلیدی توسعه حسابداری متاورس شامل شرایط علی (چالش‌های قانونی، نواقص امنیتی و نیاز به آموزش)، شرایط مداخله‌گر(مشکلات اقتصادی و تحولات فناوری) و راهبردهای موثر (تدوین قوانین، ارتقای امنیت و تقویت مهارت‌ها) است. نوآوری پژوهش در ارائه مدلی آینده نگرانه مبتنی بر تحلیل ساختاری و سناریو‌پردازی است که مسیرهای محتمل تحول حسابداری در متاورس را ترسیم می‌کند. بر اساس نتایج هماهنگی میان زیرساخت‌های فناورانه بسترهای قانونی و شرایط اقتصادی پیش شرط متاورس در ارتقای شفافیت مالی و مدیریت ریسک در بازار سرمایه است. نتایج پژوهش حاضر می‌تواند چارچوبی ارزشمند برای سیاست‌گذاران، نهادهای ناظر، حسابداران و توسعه دهندگان پلتفرم‌های حسابداری دیجیتال فراهم آورد.