«ترجمۀ شرح کشتیهای جنگی انگریز»؛ رسالهای مهم در دریانوردی و تحوّل نثر فارسی در دورۀ قاجار
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف و ادبیّات فارسی دانشگاه صنعتی، اصفهان، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.
3 دکتری زبان و ادبیّات فارسی و مدرّس دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید باهنر اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.71638/FARSIJ.2024.1127532چکیده
دورة قاجار با دگرگونیهای اجتماعی و فکری در غرب و اوج گیری پیشرفتهای علمی و فنی و گسترش نیروهای استعماری اروپاییان در جهان آن روزگار و آوردن کارشناسان فنی در امور نظامی و مهندسی و ایجاد مدارس برای کارآموزی در این فنون و فرستادن دانشجو و کارآموز به کشورهای اروپا علی الخصوص فرانسه و انگلستان همزمان است.گروهی از فرزندان رجال و متمکنین و شاهزادگان با زبان و ادبیات فرانسوی و انگلیسی آشنا شدند. ترجمة کتب مختلف از رمان و داستان گرفته تا کتب علمی و فنی و نظامی به زبان فارسی آغاز گردید. در این میان مدرسة دارالفنون به همت میرزا محمد تقی خان امیرکبیر افتتاح یافت و آشنایی ایرانیان را با علوم جدید بیشتر معمول و میسر ساخت. از این دوره ترجمههای مختلفی در زمینههای گوناگون برجای مانده است. بررسی این رسالهها علوم مورد نیاز عهد قاجاری را آشکار میسازد. یکی از رسالههای برجای مانده از این دوره «ترجمۀ شرح کشتیهای جنگی انگریز» تألیف «مسیو میچل» است که «اسماعیل ولد صحافباشی» از تربیتیافتگان مدرسة دارالفنون به زبان فارسی ترجمه کرده است. نگارندگان این مقاله با روش توصیفی– تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای به معرفی نسخ برجای مانده از این اثر پرداخته و ویژگیهای زبانی و تاریخی این رساله را بررسی کردهاند.
