برآورد میزان جابه جایی سطح زمین در اثنای زمین لرزه تیرماه 1399 شمال غرب ایران - محدوده مورد مطالعه: شهر قطور

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشیار داﻧﺸﻜﺪه ادبیات و ﻋﻠﻮم اﻧﺴﺎﻧﻲ، ﮔﺮوه جغرافیای طبیعی، داﻧﺸﮕﺎه ﻣﺤﻘﻖ اردبیلی

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22131/sepehr.2022.254790
چکیده

زمین‌لرزه فاجعه طبیعی و کشنده است که موجب مرگ و زخمی شدن بسیاری از افراد و امواج تسونامی می‌شود. اگرچه یکی از رایج‌­ترین پدیده­‌های طبیعی است اما توسط بسیاری از مردم به‌عنوان ترسناک‌­ترین و خطرناک‌­ترین مخاطره در نظر گرفته می‌شود. در حال حاضر با پیشرفت سنجش‌ازدور، تداخل‌سنجی راداری به‌عنوان روشی کارآمد و نسبتاً دقیق در اندازه­‌گیری جابه‌جایی سطح زمین است. بررسی موردی بر روی زلزله 5 تیرماه سال 1399 در شهر قطور از توابع شهرستان خوی صورت گرفته است. در این مطالعه از فن InSAR و PSI برای برآورد مقدار جابه‌جایی به‌وجود آمده از زلزله استفاده شد و تصاویر در عبورهای بالارو موردبررسی قرار گرفتند و با استفاده از نرم‌افزار[1]Sarproz پردازش شد. فن تداخل‌سنجی­ راداری[2] و روش‌های پیشرفته‌تر مانند PSI اجازه می‌دهند جابه‌جایی­‌های عمودی سطح زمین در حد میلی­‌متر تشخیص داده شود. در این راستا زوج تصاویر موجود با همبستگی خوب از داده‌های سنتینل-1 [3] مرتبط با منطقه انتخاب و به­‌کارگرفته شده‌­اند. هدف از این تحقیق برآورد میزان بالاآمدگی و فروافتادگی سطح زمین ناشی از زلزله است. پردازش روی تصاویر انتخابی مربوط به دوره‌های قبل و بعد از تاریخ زلزله انجام شد که خروجی‌­های موردنظر به‌صورت اشکال و نمودار بوده است. نمودارها صحت کار و میزان جابه‌جایی تجمعی سالانه را نشان می‌دهند. نتایج تحقیق نشان داد که میزان جابه‌جایی سطح زمین بین 16- و 16+ بوده است. بیشترین فرورفتگی و بالاآمدگی به‌ترتیب مربوط به نواحی شمال‌شرقی (روستای گوگرد) و نواحی جنوبی منطقه (روستاهای کوتان‌آباد، میرعمر، گرناویک) است. در راستای بیشینه مقدار جابه‌جایی­‌ها (بالاآمدگی و فروافتادگی) داده‌های به‌دست‌آمده از زلزله، نشان می‌دهد که گسل باشکالا به‌عنوان یک گسل چپ‌گرد موجب رخداد این زلزله بوده است.   [1]- SAR PROcessing tool by periZ   [2]- InSAR   [3]- Sentinel1